* ( تَخْشَوْنَ كَسادَها ) * توبه : 24 و * ( إِذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإِنْفاقِ . . . ) * اسراء : 100 تعظيم معنائى ندارد و در بعضى جاها كه تعظيم استفاده مىشود مربوط بمضاف اليه آن است مثل خشية الربّ ، خشية القيامة ، خشية العذاب . نه خود خشيت .
بهتر است آن را ترس شديد بدانيم چنان كه نقل شد . و يا بيم توأم با پرهيز چنان كه از مصاديق آن فهميده مىشود .
* ( وَأَمَّا الْغُلامُ فَكانَ أَبَواه مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِينا أَنْ يُرْهِقَهُما طُغْياناً وَكُفْراً . . . ) * كهف : 80 جوهرى از اخفش نقل كرده كه « خشينا » بمعنى كراهت است مجمع البيان نيز آن را از بعضى نقل كرده است . ولى اگر آن ، در قرآن سخن خدا باشد مطابق گفتگوهاى بشر آمده يعنى : پسر ، والدينش مؤمن بودند بيم آن داشتيم كه پدر و مادرش را بطغيان و كفر در كشد و اگر از كلام خضر باشد مطلب سهل و عادى است .
* ( فَقُولا لَه قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّه يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى ) * طه : 44 تذكَّر قبول تذكير و ايمان به آن است و خشيت از مقدمات قبول مىباشد يعنى : به زبان خوش با او سخن گوئيد شايد ايمان بياورد و يا لا اقلّ بترسد و نزديك بايمان باشد بعض آنچه را كه ميگوئيد بپذيرد .
* ( إِنَّ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ ) * ملك : 12 خشية بغيب در عدّهاى از آيات به كار رفته مثل آيهء فوق و آيهء 33 ق و 11 يس ، رجوع شود به « غيب » * ( وَإِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْه الأَنْهارُ وَإِنَّ مِنْها لَما يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْه الْماءُ وَإِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ الله . . . ) * بقره : 74 بعض سنگها نهرها از آن بشكافد و بعضى از آنها شكافته شده و از آن آب بيرون ميايد و بعضى از آنها از ترس خدا فرود افتد . . .
در اين آيه ، بسنگها نسبت خشيت داده شده كه از افعال ذى شعور است همانطور كه در آيهء * ( لَرَأَيْتَه خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ الله ) * حشر :
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 251
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٥١