* ( اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ ) * حج : 6 اهتزاز بمعنى جنبش و حركت و * ( « رَبَتْ » ) * بمعنى بالا آمدن مثل آمدن خمير است على هذا خاك شخصا حركت مىكند و مثل خمير ميآيد يعنى : زمين را خشك و افسرده بينى و چون آب بر آن نازل كرديم بجنبد و بر آيد و از همه گياهان بهجت انگيز ميروياند .
* ( مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الأَرْضِ فَكَأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً وَمَنْ أَحْياها فَكَأَنَّما أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعاً ) * مائده : 32 .
به نظر ميايد : اين آيه مانند تسبيب و دلالت بر كار است مثلا گوئيم آنكه ابتدا هواپيما را طرح ريزى كرد گويا همهء هواپيماها را او ساخته است و آنكه بر تأسيس بيمارستان دلالت كرده گويا همهء بيمارستانها را او ساخته است .
هكذا چون قتل عدوانى يكفرد زير بناى قتلهاى ديگر و احياء يكفرد پايهء احياهاى ديگر است لذا گوئيم هر كه يكفرد را كشت مثل آنست كه همه را كشته الخ .
و يا منظور آنست كه افراد بشر از نظر خداى سبحان به حكم يك پيكرند قاتل يكنفر مثل قاتل همه و محيى يكى مانند احيا كنندهء همه است .
يَسْتحيُون * ( يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُقَتِّلُونَ أَبْناءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ . . . ) * اعراف : 141 استحياء طلب حيات و بمعنى زنده نگاه داشتن و آن را خواستن است آيه در بارهء بيان مصيبت بنى اسرائيل است كه فرعون براى جلوگيرى از تولَّد حضرت موسى پسران آنها را سر ميبريد معنى آيه چنين است :
عذاب بد را بشما تحميل ميكردند و آن اين بود كه پسرانتان را ميكشتند و زنانتان را زنده نگه ميداشتند و زنده ماندن آنها را طالب بودند ، شايد از آنجهت كه خدمتكار فرعونيان باشند . بعضى گفتهاند : ممكن است مراد از بين بردن عفت زنان باشد يعنى كارى ميكردند كه سبب زوال حياء آنها بود ولى از كلمهء * ( يُقَتِّلُونَ ) *
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 211
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢١١