در اصل . مصدر حيّاك اللَّه است ( المنار ) .
نظر باصل مادّه ، معناى زنده ماندن و زنده نگه داشتن ميدهد چنان كه مجمع آن را سلام كردن و بقا گفته و راغب گويد : آن از حيات است و سپس دعا بر حيات را تحيّت گفتهاند . در اقرب ميگويد : « حيّاه اللَّه تحيّة » يعنى خدا عمر او را زياد كند .
على هذا تحيّت اعمّ از سلام كردن است و سلام كردن از مصاديق آن مىباشد چنان كه در مجمع ذيل آيهء فوق از امام باقر و صادق عليهما السلام نقل شده كه تحيّت سلام كردن و ساير نيكىهاست .
و روايت هست : كنيزى طاقهء ريحانى پيش امام حسين صلوات اللَّه عليه آورد ، حضرت او را آزاد كرد ، گفتند : يك طاقه ريحان چه ارزشى دارد تا او را آزاد كنى ؟
فرمود : خدا ما را چنين ادب فرموده آنگاه امام عليه السّلام آيهء * ( وَإِذا حُيِّيتُمْ . . . ) * را خواند و فرمود :
بهتر از هديّهء او آزاد كردنش بود و از آيهء * ( . . . تَحِيَّتُهُمْ فِيها سَلامٌ ) * ابراهيم : 23 نيز روشن مىشود كه سلام كردن از مصاديق تحيّت است .
معنى آيهء اوّل چنين است :
چون بشما از كسى تحيّتى شد ، تحيّتى بهتر از آن يا مثل آن را برگردانيد خدا بر همه چيز حسابگر است .
اگر سلام كردن را مصداق آيه بگيريم معنى آنست چون كسى بشما سلام عليكم گفت در مقابل سلام - عليكم و يا سلام عليكم و رحمة الله بگوئيد و اگر نيكوئى ديگرى و يا دعائى را مصداق بدانيم مراد آن مىشود كه با مثل آن يا با بهتر از آن تلافى كنيد .
* ( فَإِذا دَخَلْتُمْ بُيُوتاً فَسَلِّمُوا عَلى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ الله مُبارَكَةً طَيِّبَةً . . . ) * نور : 61 چون به خانه ها وارد شديد بر خودتان سلام كنيد آن تحيّتى است از جانب خدا مبارك و پاكيزه است .
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 214
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢١٤