نا گفته نماند معنى اصلى همان فرا گرفتن و احاطه است و آن با علم و نگهدارى و مراقبت و بلائى كه شخص را فرا ميگيرد سازگار است .
* ( وَأَنَّ الله قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً ) * طلاق : 12 حقّا كه خدا در دانائى هر چيز را فرا گرفته است .
نظير * ( وَأَحاطَ بِما لَدَيْهِمْ ) * جنّ :
28 * ( وَقَدْ أَحَطْنا بِما لَدَيْه خُبْراً ) * كهف : 91 .
* ( بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحاطَتْ بِه خَطِيئَتُه فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ . . . ) * بقره : 81 بلى هر كه بدى را كسب كند و گناهش او را فرا گيرد آنها ياران آتشاند .
ظاهر آيه آنست كه عمل مثل هاله اطراف انسان را فرا ميگيرد و راهى براى ورود رحمت و هدايت بقلبش باقى نميگذارد ، اعمال كه به صورت نيرو از عامل خارج ميشوند از او جدا نميگردند بلكه حتى بر روى قلب زنگار ميشوند چنان كه فرموده * ( بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ ) * مطففين : 14 .
در سورهء يس ، احاطه اعمال به صورت زنجيرها و سدّها ذكر شده است * ( إِنَّا جَعَلْنا فِي أَعْناقِهِمْ أَغْلالًا فَهِيَ إِلَى الأَذْقانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ وَجَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ ) * يس : 8 - 9 زنجيرهائيكه در گردن تا چانه رسيدهاند و سدّ بخصوصى كه از جلو و پشت سر ، آنها را پوشيده است جز واقعيت اعمال بد نيستند .
* ( وَأُحِيطَ بِثَمَرِه فَأَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْه عَلى ما أَنْفَقَ فِيها كهف : 42 * ( لَتَأْتُنَّنِي بِه إِلَّا أَنْ يُحاطَ بِكُمْ ) * يوسف : 66 .
مراد از « احيط » و « يحاط » احاطه و فرا گرفتن بلا است و تقدير چنين است : « احيط البلاء بثمره - ان يحاط البلاء بكم » معنى دو آيه چنين مىشود : ميوه اش با بلا احاطه شد پس دو دست خويش را بحسرت براى مالى كه خرج كرده بود بهم مىماليد .
حتما بايد او را بياوريد مگر آنكه
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 197
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص١٩٧