« كافى است كه خودت امروز حسابگر خويش باشى » ! ( * ( كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً ) * ) .
يعنى آن قدر مسائل روشن و آشكار است و شواهد و مدارك زنده كه جاى گفتگو نيست و هر كس اين نامه عمل را بنگرد مىتواند قضاوت و داورى كند ، هر چند شخص « مجرم » باشد ، چرا كه اين نامه عمل چنان كه خواهد آمد ، مجموعه اى از آثار خود عمل است ، و يا نفس اعمال ، و به اين ترتيب چيزى نيست كه بتوان آن را حاشا كرد .
آيا اگر من صداى خودم را از نوار ضبط صوت بشنوم ، يا عكس دقيق خود را به هنگام انجام يك عمل نيك يا بد ببينم مىتوانم حاشا كنم ؟ كيفيت تشكيل نامه عمل در قيامت از اين هم زنده تر و دقيقتر است .
آيه بعد ، چهار حكم اساسى و اصولى را در رابطه با مساله حساب و جزاى اعمال او بيان مىكند .
1 - نخست مىگويد « هر كسى هدايت را پذيرا شود به نفع خود هدايت يافته ، و نتيجه اش عائد خود او مىشود » ( * ( مَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِه ) * ) .
2 - « و هر كس گمراهى را بپذيرد ، به زيان خود گمراه شده است » عواقب شومش دامن خودش را مىگيرد ( * ( وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها ) * ) .
نظير اين دو حكم را در آيه 7 همين سوره خوانديم .
3 - « هيچكس بار گناه ديگرى را بر دوش نمىكشد » و كسى را به جرم ديگرى مجازات نمىكنند ( * ( وَلا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى ) * ) .
« وزر » به معنى بار سنگين است ، و به معنى مسئوليت نيز مىآيد ، چرا كه آن هم يك بار سنگين معنوى بر دوش انسان محسوب مىشود و اگر به وزير ، وزير گفته مىشود به خاطر آن است كه بار سنگينى از ناحيه امير يا مردم بر دوش
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 50
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٠