جالب توجه اينكه در شان نزول آيه فوق از پيامبر ص چنين نقل شده است كه شخصى خدمتش آمد عرض كرد : يا رسول اللَّه ! من در راه خدا انفاق مىكنم و صله رحم بجا مىآورم ، و اين اعمال را فقط به خاطر اللَّه انجام مىدهم ، اما هنگامى كه مردم از اين اعمال من سخن مىگويند و ستايش مىكنند مسرور و خوشحال مىشوم ، اين اعمال من چگونه است ؟
پيامبر ص سكوت فرمود و سخنى نگفت ، تا اينكه آيه فوق نازل شد و به اين سؤال پاسخ داد ( كه تنها عملى مقبول درگاه خدا است كه با اخلاص كامل همراه باشد ) ( 1 ) بدون شك منظور از اين روايت آن حالت سرور غير اختيارى نيست ، بلكه حالتى است كه انگيزه عمل انسان گردد و يا حكايت از عدم خلوص نيت كند .
عمل خالص تا آن حد در اسلام مورد اهميت است كه در حديثى از پيامبر اكرم ص مىخوانيم
من اخلص للَّه اربعين يوما فجر اللَّه ينابيع الحكمة من قلبه على لسانه :
« كسى كه چهل روز اعمال خود را خالصانه انجام دهد ، خداوند چشمههاى حكمت و دانش را از قلبش بر زبانش مىگشايد » ( 2 ) پروردگارا ! نيت ما را در همه اعمالمان آن چنان خالص فرما كه به احدى جز تو نينديشيم ، و براى غير تو گام برنداريم ، بلكه هر چه غير از تو و هر كس جز تو را مىخواهيم به خاطر رضايت تو و پيوند و ارتباطش با تو باشد « آمين يا رب العالمين » .
پايان سوره كهف و پايان جلد 12 اول جمادى الثانى 1402 مطابق 7 فروردين 1361
هامش
( 1 ) مجمع البيان ذيل آيه فوق - تفسير قرطبى ذيل آيه
( 2 ) سفينة البحار جلد اول صفحه 408 .