( * ( وَكُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناه طائِرَه فِي عُنُقِه ) * ) .
« طائر » به معنى پرنده است ، ولى در اينجا اشاره به چيزى است كه در ميان عرب معمول بوده كه به وسيله پرندگان ، فال نيك و بد مىزدند ، و از چگونگى حركت آنها نتيجه گيرى مىكردند .
مثلا اگر پرنده اى از طرف راست آنها حركت مىكرد آن را به فال نيك مىگرفتند ، و اگر از طرف چپ حركت مىكرد آن را به فال بد مىگرفتند .
لذا غالبا اين كلمه به معنى فال بد زدن به كار مىرود ، در حالى كه « تفال » بيشتر به فال نيك زدن گفته مىشود .
در آيات قرآن نيز كرارا « تطير » به معنى فال بد آمده است مانند :
وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسى وَمَنْ مَعَه : « هر گاه ناراحتى به فرعونيان مىرسيد آن را از شوم بودن وجود موسى و همراهانش مىدانستند » ! ( اعراف - 131 ) و در سوره نمل آيه 47 مىخوانيم : قالُوا اطَّيَّرْنا بِكَ وَبِمَنْ مَعَكَ :
مشركان قوم صالح ع به اين پيامبر بزرگ « گفتند ما تو و يارانت را شوم مىدانيم و به فال بد مىگيريم » ! در احاديث اسلامى مىخوانيم كه از « تطير » نهى شده است ، و راه مبارزه با آن « توكل بر خدا » معرفى گرديده است .
به هر حال ، « طائر » در آيه مورد بحث ، نيز اشاره به همين معنى است ، يا به معنى « بخت و طالع » كه قريب الافق با مساله فال نيك و بد است مىباشد .
قرآن در حقيقت مىگويد : فال نيك و بد ، و طالع سعد و نحس ، چيزى جز اعمال شما نيست كه به گردنتان آويخته است ! .
تعبير به « الزمناه » ( ملازم او ساختهايم ) و تعبير به « فى عنقه » ( در گردن او ) همه دليل بر اين است كه اعمال انسان و نتائج آن در دنيا و آخرت از او جدا نمىشوند ، و بايد در همه حال عهده دار و مسئول آنها باشد ، هر چه هست عمل
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 48
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٨