آيه
« سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ اَلسُّجُودِ 48 : 29 . » ( 1 ) ( سيماى آنان از اثر سجود در رويشان پيدا است ) « عن النبى صلى الله عليه و آله نوم على علم خير من صلاة على جهل . » ( 2 ) ( خواب با علم بهتر از نماز با جهل است )
توضيح
- جلال الدين در ابيات فوق بار ديگر با يك مثال زشت مطالب عالى را توضيح مىدهد و اين اشتباه و خطاى جدى است كه جلال الدين چند بار در مثنوى مرتكب شده است . مخصوصاً تطبيق چند موى چانهء كوسه براى حفظ ناموس او ، به نامهء الهى ما از تفسير مقدارى از ابيات به جهت روشنايى و ناشايست بودن بعضى از مطالب آنها خوددارى كرديم .
تفسير ابيات
خواب عالم بهتر از عبادت اعتيادى عابد است ، نه هر علمى بلكه آن علم كه صاحب خود را بيدار و آگاه بسازد . درست است كه خواب سكون است ، اما آن سكون كه در فضاى علم و آگاهى درونى شناور است ، بهتر از آن گنگ و نادان است كه بكوشد و دست و پا بزند . آدم شناور با دست و پاى ساكن مانند ستون محكم در جريان است ، ولى گنگ نادان با دست و پا تلاش مىكند و غرق مىشود .
علم دريايى است كه حد و كرانى ندارد ، جويندهء علم غواص درياهاى علم است جستجوى علم آن قدر لذيذ است كه -
( ( 3882 ) ) گر هزاران سال باشد عمر او
مىنگردد هيچ سير از جستجو
هامش
( 1 ) سوره الفتح ، آيهء 29 . .
( 2 ) حلية الاولياء ، ابو نعيم ، ج 4 ص 385 . .