شده بود . پس خداوند اين آيه را نازل فرمود . گفتم : آيا از پشت به قبل دخول كرده بود ؟ گفت : نه ، در دبر دخول كرده بود . و براى همين ابن عباس بر ابن عمر ايراد مىگرفت .
( 1 ) در همين مورد از مجاهد از ابن عباس نقل شده است كه گفت : ابن عمر - كه خدا او را ببخشد - دچار توهم شدهست ، زيرا اين گروه از انصار - كه بتپرست بودند - از يهوديان كه اهل كتاب بوده و خود را از انصار مىدانستند ، پيروى مىكردند و از جمله آداب و رسوم اهل كتاب اين بود كه تنها از پهلو با زنان نزديكى مىكردند و انصار هم به پيروى از آنها اين گونه بودند ؛ اما قريشيان از روبهرو به پشت و خوابيده از زنان بهرهمند مىشدند . تا اين كه مهاجران به مدينه آمدند و مردى از آنان با زنى از انصار ازدواج كرد و مىخواست كه با وى همانند زنان قريش رفتار كند ؛ اما زن انصارى مانع اين كار شد و گفت : ما تنها به پهلو با مردان همبستر مىشويم و تو هم اگر مىخواهى چنين كن و الّا از من جدا شو !
جدال آنها بالا گرفت تا اين كه به گوش رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله رسيد و اين آيه نازل شد :
« نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ »
؛ يعنى از جلو و عقب و به طور خوابيده مىتوانيد از زنان بهرهمند شود و مقصود بهرهمندى از محل تولد فرزند بوده و ابن داود هم آن را در سنن خود روايت كرده است .
( 2 ) همچنين سيوطى خلاصه آن را از جابر بن عبد الله انصارى نقل كرده است كه : انصار تنها به صورت پهلو خوابيده با زنان خود نزديكى مىكردند ؛ امّا قريش به صورتهاى مختلف چنين مىكردند تا اين كه مردى از قريشيان با زنى از انصار ازدواج كرد و خواست كه همانند زنان قريشى با وى رفتار كند ؛ اما آن زن مانع شد و گفت : تنها به صورتى كه در ميان ما رسم است ، با من نزديكى كن . اين خبر به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله رسيد و خداوند فرمود :
« فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ »
؛ يعنى به صورت ايستاده و نشسته و خوابيده از راه واحدى ؛ « 1 » يعنى از راه جلو و نه از پشت با آنها نزديكى كنيد .
( 3 ) براى همين عياشى در تفسير خود از صفوان بن يحيى از بعضى از اصحاب نقل كرده است كه گفت : از امام صادق عليه السّلام سؤال كردم كه منظور خداوند كه مىفرمايد :
« نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ »
؛ چيست ؟ فرمود : يعنى از پشت و جلو شرمگاه او نزديكى كنيد .
( 4 ) و از زراره روايت شده است كه گفت : از امام باقر عليه السّلام در مورد قول خداوند متعال كه مىفرمايد :
« نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ »
؛ سؤال كردم . فرمود : كه منظور نزديكى از در شرمگاه است .
روايت ديگرى نيز كه زراره از امام باقر عليه السّلام روايت كرده است ، حمل بر همين معنا مىشود . آنجا كه امام فرمود : هر جايى ( هر گونه ) كه خواستى ؛ يعنى از شرمگاه . « 2 »
هامش
( 1 ) . الدر المنثور ، ج 1 ، ص 261 .
( 2 ) . تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 111 .