رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرمود : پس تو اوّلين كسى بودى كه چنين كردى . . . خداوند در مورد تو اين آيه را نازل كرده است .
« إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ »
« 1 » .
و اين معناى تطبيق آيه بر مورد است نه نزول خاص .
( 1 ) در مورد اين مطلب كلينى در كافى از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه : مردم ، با سنگ و پنبه خود را تميز مىكردند تا اين كه وضو ( - تطهير به وسيلهء آب ) اتفاق افتاد و اين كار مورد پسندى بود كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بدان دستور داد و خود نيز آن را انجام مىداد . « 2 »
بنابراين آيه به تطهير به وسيلهء آب از قاعدگى اشاره مىكند و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله نيز غسل از قاعدگى و تطهير از غائط را سنّت قرار داد و شايد كه با تشريع احكام عادت و وجوب غسل از آن ، وضعيت نماز و روزهء قاعده و وجوب قضاى روزه تشريع شده است .
( 2 ) يهوديان همانطور كه در كنارهگيرى از حائض افراط مىكردند ، در كيفيت نزديكى با زنان نيز بدعتهايى را ايجاد كرده بودند . در اين زمينه عياشى در تفسير خود از امام صادق عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام نقل مىكند كه : يهوديان مىگفتند : اگر مردى زن خود را از پشت به شرمگاه وطى كند ، فرزند او لوچ به دنيا مىآيد ! براى همين خداوند اين آيه را نازل فرمود :
« نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ »
؛ زنانتان كشتزار شمايند ، هر گونه كه مىخواهيد به كشتزار خود درآييد ؛ يعنى بر خلاف قول يهوديان ، مىتوانيد از عقب يا جلو با آنها نزديكى كنيد و در اينجا نزديكى از دبر را قصد نكرده است و به اين وسيله آنچه را كه در اول خبر آمده ؛ ردّ كرده است ؛ يعنى معمّر بن خلّاد براى آن حضرت عليه السّلام نقل كرده است كه اهل مدينه اشكالى در وطى به دبر زنان نمىبينند و ظاهرا اين را از فقيه خودشان ، مالك بن أنس گرفته بودند ؛ زيرا سيوطى در الدر المنثور از ابى سليمان جوزجانى نقل مىكند كه : از مالك بن أنس در مورد وطى در دبر سؤال كردم و گفت : همين چند لحظه پيش ، من به خاطر وطى در دبر غسل كردهام .
( 3 ) مالك براى اين فتواى خويش به آنچه كه از نافع قارى نقل شده بود ؛ استناد مىكرده است . نافع نقل مىكند كه ابن عمر به من گفت : اى نافع ، قرآن را بردار و آياتى كه مىخوانم را مقابله كن و آنگاه قرآن قرائت كرد تا به اين آيه رسيد :
« نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ »
. آنگاه به من گفت : اى نافع آيا مىدانى كه اين آيه در مورد چه كسى نازل شده است ؟ گفتم نه . گفت : در مورد مردى از انصار نازل شده است كه از دبر با زن خود نزديكى كرده بود و اين كار در نظر مردم بسيار بزرگ و زشت شمرده
هامش
( 1 ) . تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 109 - 110 و شيخ صدوق آن را در كتاب من لا يحضره الفقيه و علامه طباطبائى آن را در الميزان ، ج 2 ، ص 216 نقل كرده و اخبار در اين مورد بسيار است و در بعضى از آنها آمده است : اوّلين كسى كه با آب خود را تطهير كرد ، براء بن عازب بوده است و فيض در وافى خبرى را از كتاب من لا يحضره الفقيه آورده است .
( 2 ) . فروع كافى ، ج 3 ، ص 18 ، حديث 13 .