نقل كرده و در ادامه افزوده است : هيچ منافاتى بين اين شأن نزولهايى كه براى يك آيه ذكر مىشود ، نيست ؛ زيرا ممكن است كه حوادث مختلفى رخ داده باشد كه بعد از آنها يك آيه نازل شده و همه را در برگرفته است . « 1 »
( 1 ) در اينجا اضافه مىكنم كه بعيد نيست مرثد بن ابى مرثد غنوى همان كسى باشد كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله او را به همراه زيد بن حارثه براى آوردن زينب با ابى العاص بن ربيع به مكه فرستاد - چنان كه ابن اسحاق ذكر كرده است - و به آنها گفت : شما در منطقهء يأجج « 2 » بمانيد تا زينب به شما ملحق شود ، آنگاه او را به مدينه بياوريد . اين واقعه حدود يك ماه بعد از بدر بوده است .
سپس از زينب روايت مىكند كه وقتى او خودش را آمادهء سفر كرد ، كنانة بن ربيع ، برادر شوهرش شترى را فرستاد و او بر آن سوار شد آنگاه كنانه او را در روز روشن حركت داد و راه مدينه را در پيش گرفت .
عدهاى از مردان قريش كه اين قضيه را شنيدند ، براى دست يافتن بر او حركت كردند و در ذى طوى به او رسيدند . اوّلين كسى كه به او رسيد ، هبّار بن اسود و ( نافع بن عبد القيس ) الفهرى بودند . هبّار به زينب كه در هودج نشسته بود ، نيزهاى حواله كرد و در اين حال وى حامله بود و دچار ترس شديدى شد و براى همين سقط جنين كرد .
( 2 ) كنانة بن ربيع با ديدن اين صحنه فورا تيرى در كمان گذاشت و روى زانوى خود نشست و گفت : به خدا قسم كه اگر مردى به من نزديك شود ، تيرى را بر او حواله مىكنم !
ابو سفيان به همراه عدهاى از رجال قريش به پيش آمد و گفت : اى مرد ، تير خود را از نشانه روى بردار تا با تو صحبت كنيم . او از نشانه روى دست كشيد ، و ابو سفيان جلو آمد تا در مقابلش ايستاد و گفت : تو به هيچ مصيبتى گرفتار نشدهاى ، ولى مصيبت و گرفتارى ما را ديدهاى و با اين حال اين زن را در جلوى چشمان ما و روز روشن بر شتر سوار كردهاى و پيش پدرش مىبرى ؟ آيا نمىدانى كه پدرش چه بلايى بر سر ما آورد ؟ با اين حال دخترش را جلوى چشمان ما و در روز روشن حركت مىدهى تا مردم گمان كنند كه اين به سبب ضعف و ذلّتى است كه بدان دچار شدهايم ؟ تو او را برگردان تا صداها خاموش شود و مردم نيز بگويند كه او را برگردانديم ، آنگاه او را مخفيانه به پدرش ملحق كن .
( 3 ) كنانه اين را قبول كرد و زينب را برگردانيد و پس از چند شب كه سر و صداها خوابيد . او را شبانه
هامش
( 1 ) . الميزان ، ج 2 ، ص 206 .
( 2 ) . يأجج : نام دو محل است : كه در هشت مايلى مكه قرار دارند و معروفترين محل به جايگاه مسجد شجره مىگويند كه بين آن و مسجد تنعيم دو ميل - معادل تقريبا سه كيلومتر فاصله است و امروز مسجد تنعيم به مكه وصل شده است .