حضرت به مدّت هفده ماه در مدينه به سوى بيت المقدس نماز مىخواند و سپس به سوى كعبه منحرف شد « 1 » و اين خبر در جواب سؤال عمار روايت شده است .
در خبر ديگرى كه حميرى آن را در قرب الاسناد با سندى از امام صادق عليه السّلام از پدرش امام باقر عليه السّلام آورده آمده است كه : رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله نوزده ماه به سوى بيت المقدس نماز خواند و سپس به سوى كعبه منحرف شد ، در حالى كه مشغول نماز عصر بود . « 2 »
( 1 ) اين روايت را حرّ عاملى در وسائل الشيعة از او نقل كرده و بر نسخهاى كه در آن نوزده ماه ( تسعة عشر ) نوشته شده ، اعتماد كرده است و به نسخهء ديگر در داخل پرانتز اشاره كرده و نوشته است ( و سبعة عشر ) . صحيح همان است كه وى بر آن اعتماد كرده است ؛ زيرا اين اتفاق بعد از مراجعت آن حضرت از جنگ بدر بوده است و بدر در ماه رمضان كه نوزدهمين ماه بعد از هجرت بوده ، رخ داده است .
از قول امام عليه السّلام كه گفته است : « دوباره به سوى كعبه منحرف شد . » فهميده مىشود كه قبلهء اول آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله كعبه بوده است كه به بيت المقدس تغيير يافته است و لكن در خبر بعدى از امام عليه السّلام كه تفسير خبر اول مىباشد ، آمده است كه آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله در مكه به سوى بيت المقدس نماز مىخوانده است ؛ امّا كعبه را بين خود و بين بيت المقدس قرار مىداده و كعبه پشت سر او قرار نمىگرفته است :
بنابراين معلوم مىشود كه آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله در ابتدا به سوى كعبه نماز مىخوانده است و سپس دوباره به سوى آن منحرف شده است .
( 2 ) كلينى در فروع كافى با سندى از حلبى نقل مىكند كه از امام صادق عليه السّلام سؤال كردم : آيا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به سوى بيت المقدس نماز مىخواند ؟ فرمود : بله . گفتم : آيا كعبه را پشت سر خود قرار مىداد ؟ فرمود :
هنگامى كه در مكه بود ، خير و امّا وقتى كه به مدينه مهاجرت كرد ، بله . تا اين كه قبله به كعبه تغيير كرد . « 3 »
( 3 ) طبرسى هم در مجمع البيان از امام حسن عسكرى عليه السّلام نقل مىكند كه : وقتى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در مكه بود ، خداوند به او دستور داد كه به سوى بيت المقدس نماز بگزارد و اگر برايش امكان دارد كعبه را بين خود و بيت المقدس قرار دهد و اگر امكان ندارد ، به هر صورت به سوى بيت المقدس متوجه باشد و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله اين كار را در مدت سيزده سال اقامت در مكه انجام داد و هنگامى كه به مدينه رفت ، به سوى بيت المقدس نماز مىگزارد و در نتيجه از كعبه منحرف شد . « 4 »
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 4 ، ض 298 .
( 2 ) . قرب الاسناد ، ص 69 و از او در وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 303 .
( 3 ) . فروع كافى ، ج 3 ، ص 286 و از او در وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 298 .
( 4 ) . الاحتجاج ، ج 1 ، ص 43 .