( 1 ) قضيه از اين قرار بوده است كه زينب ، دختر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله وقتى مشاهده كرد اهل مكه افرادى را با اموال براى فديهء اسيران خود مىفرستند ، گردن بندهاى خود را كه خديجه به او داده بود به عمرو بن ربيع داد تا به مدينه ببرد و به عنوان فديهء برادرش ابو عاص بن ربيع بپردازد و او را آزاد كند . هنگامى كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله آن گردن بندها را ديد ، فرمود : خدا خديجه را رحمت كند ، اينها گردن بندهايى است كه در جهيزيهء زينب قرار داده بود آنگاه ابو العاص را آزاد كرد به شرط اين كه زينب را به سوى او بفرستند و مانع از پيوستن او به پدرش نشود و ابو العاص اين قول را به او داد و بدان عمل كرد . « 1 »
ابو العاص را عبد الله بن جبير « 2 » اسير كرده بود و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله از او نگهدارى مىكرد و پس از آن كه او را آزاد كردند ، گردن بندهاى زينب را هم به او برگرداندند . « 3 »
ابن اسحاق مىنويسد : ظاهرا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله چيزى از دامادش ، ابو العاص نگرفت و قول و قرارى از او نگرفت و ظاهرا ابو العاص هم و عدهاى به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در مورد دخترش زينب نداد ؛ اما بعد از آن كه ابو العاص آزاد شد و به مكه رفت ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به زيد بن حارثه و مردى از انصار فرمود : به منطقهء يأحج « 4 » برويد و منتظر ورود زينب بمانيد و او را با خود به مدينه بياوريد . « 5 »
( 2 ) از اينجا فهميده مىشود كه نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله با ابو العاص شرط كرده بود يا از او اين قول را گرفته بود كه دخترش را بفرستد . قبلا گفته شد كه واقدى گفت : مطلّب بن ابى وداعه اوّلين فردى بود كه براى فديه دادن وارد مدينه شد و او مسير مكه تا مدينه را چهار شبانه روز طى كرده بود و سه شب بعد از او پانزده نفر از مشركان كه عمرو بن ربيع برادر ابو العاص بن ربيع همراه آنها بود « 6 » براى فديه دادن وارد شدند و اين بدان معنا است كه ورود آنها به مدينه در اواخر ماه رمضان يا اوايل شوّال بوده است .
اما ارسال دو نفر به منطقهء يأحج براى آوردن زينب ، دختر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بر طبق آنچه كه ابن اسحاق گفته است يك ماه يا نزديك به يك ماه « 7 » بعد از بدر ؛ يعنى در اواسط ماه شوال بوده است . « 8 »
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 859 و اين در تفسير قمى نيامده است .
( 2 ) . مغازى واقدى ، ج 1 ، ص 131 .
( 3 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 308 و واقدى ، ج 1 ، ص 131 .
( 4 ) . در جايگاه مسجد شجره كه بين آن و مسجد تنعيم دو ميل فاصله است ، يعنى بين آن تا مكه چهار ميل ، تقريبا معادل سه كيلومتر فاصله است .
( 5 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 308 و واقدى ، ج 1 ، ص 131 در اين مورد مىگويد : نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله از او اين قول را گرفته بود .
( 6 ) . مغازى واقدى ، ج 1 ، ص 129 .
( 7 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 2 ، ص 308 و تمام آن خواهد آمد .
( 8 ) . در مورد تاريخ جنگ بدر شيخ طوسى در التبيان ، ج 5 ، ص 166 مىگويد : اين جنگ در صبح هفدهم ماه رمضان كه