( 1 ) در اين ميان ربيعة بن درّاج مالى نداشت كه به عنوان فديه بپردازد ؛ لذا چيز كمى از او گرفته شد و آزاد گرديد و سائب بن عبيد و عبيد بن عمرو از بنى عبد المطلّب بن عبد مناف مالى نداشتند و براى همين كسى براى آنها فديهاى نپرداخت و لذا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله آنها را بدون دريافت فديه آزاد كرد .
ابو ايوب انصارى ، مطلّب بن حنطب از بنى ابى رفاعه را اسير كرده بود كه او مردى فقير بود و براى همين پس از مدتى ابو ايوب او را آزاد كرد .
و صيفىّ بن ابى رفاعه هم مالى نداشت و لذا مدتى در مدينه او را نگاه داشتند و سپس آزادش كردند و اين در حالى بود كه برادرش ابو المنذر بن ابى رفاعه دو هزار درهم فديه پرداخت كرد .
عبد الله بن سائب نيز كه به وسيلهء سعد بن ابى وقاص اسير شده بود ، هزار درهم به عنوان فديه پرداخت كرد . « 1 »
( 2 ) ابن سعد در الطبقات روايت مىكند كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به اندازهء وسعت مالى افراد از آنها فديه مىگرفت و از سوى ديگر اهل مكه با سواد بودند و اهل مدينه بىسواد بودند و آنهايى كه مالى براى پرداخت فديه نداشتند ، ده نفر از نوجوانان مدينه را به آنها مىسپردند تا نوشتن را به آنها بياموزند و همين فديهء آنها محسوب مىشد . « 2 »
( 3 )
ابو العاص بن ربيع ، داماد پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله « 3 »
واقدى در ميان افرادى كه براى فديه دادن و آزاد كردن اسيران خود آمده بودند ، عمرو بن ربيع برادر ابو العاص بن ربيع ، داماد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله را هم ذكر كرد .
هامش
( 1 ) . طبقات ، ج 2 ، ص 14 .
( 2 ) . همان ، ص 14 .
( 3 ) . ابن اسحاق مىگويد : ابو العاص از افراد نادر مكه از جهت دارايى و امانتدارى و تجارت بود و مادرش ، هاله دختر خويلد بود و لذا خواهرزادهء خديجه به شمار مىرفت و خديجه او را به منزله فرزند خودش مىدانست و براى همين از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله تقاضا كرد كه دختر خود را به او تزويج كند و اين قبل از بعثت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله بود و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله نيز هيچ مخالفتى نكرد و زينب را به او تزويج كرد و پس از آنكه خداوند محمد صلّى اللّه عليه و آله را به پيامبرى برگزيد ، خديجه و دخترانش به او ايمان آوردند و ابو العاص به حالت شرك باقى ماند .
پس از آن كه دشمنى قريش با رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله شدت يافت و علنى گرديد ، آنها پيش خود گفتند : دخترانش را طلاق بدهيم تا گرفتار آنها شود ؛ لذا به ابو العاص گفتند : همسرت را طلاق بده و در مقابل ، هر يك از زنان قريش را كه بخواهى به تو تزويج مىكنيم !
او گفت : هرگز ، من هيچگاه همسرم را طلاق نمىدهم و دوست ندارم زنى از قريش به جاى او داشته باشم تا اين كه قريشيان به سوى بدر حركت كردند و ابو العاص بن ربيع را نيز با خود آوردند و او در جنگ بدر اسير شد و نزد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله نگهدارى مىشد « ابن هشام ، ج 2 ، ص 306 - 307 » .