( 1 ) مقريزى در إمتاع الأسماع از ابن الجوزى نقل كرده است : از تمام كسانى را كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بين آنها پيمان برادرى بسته بود آمارگيرى كردم كه 186 نفر بودند . و گفته شده است كه : 90 نفر بودهاند كه 45 نفر از انصار و 45 نفر از مهاجرين را شامل مىشده است . گفته شده است كه پنجاه نفر از هر طرف با هم پيمان برادرى بسته بودند . و بنابر قولى هيچ كدام از مهاجرين باقى نمانده بودند ، مگر اين كه با يكى از انصار پيمان برادرى بسته بودند . پيمان برادرى بين مهاجرين و انصار پنج ماه پس از ورود آن حضرت و بنا بر قولى هفت ماه پس از آن صورت گرفت و بعد از جنگ بدر ارث بردن به واسطهء اين برادرى نسخ شد . « 1 »
ابن شهر آشوب از تاريخ نسوى نقل كرده است كه اين كار هشت ماه پس از ورود آن حضرت به مدينه صورت گرفته است . « 2 »
( 2 ) امّا ابن اسحاق نام 38 نفر را ذكر كرده است كه 21 نفر از آنها از مهاجران و هفت نفر از انصار هستند ( زيرا نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله با على عليه السّلام و حمزة با زيد بن حارثه پيمان برادرى بسته بودند ) و سپس گفته است : « اينها كسانى هستند كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بين آنها پيمان برادرى برقرار كرده و نامشان براى ما نقل شده است » . اما شايد كه افراد ديگرى هم براى او نقل شده و او آنها را ذكر نكرده باشد .
( 3 ) امّا ابن حبيب در المحبّر ، 86 نفر را به اين تعداد افزوده است كه در مجموع 140 نفر شدهاند كه از جملهء آنها : حصين بن حارث بن مطلّب با رافع بن عنجده و طفيل بن حارث بن مطّلب با منذر بن محمد بن عقبه و عبيده بن حارث بن مطّلب با عمير بن حمّام سلمى بودهاند كه عبيده در بدر شهيد شد و براى همين گفتند : پيمان برادرى قبل از بدر بوده است و بعد از آن ، پيمان برادرى ديگرى برقرار نشده ، چنان كه در المحبّر آمده است . « 3 »
( 4 ) امّا رسول الله صلّى اللّه عليه و آله دو مرتبه ميان اصحابش پيمان برادرى ايجاد كرد كه اوّلى در مكه بود و در طىّ آن بين گروهى از مهاجران پيمان برادرى اجرا كرد و ابن حبيب در المحبّر مىنويسد : در مكه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله بين خود و على عليه السّلام پيمان برادرى بست و حمزة بن عبد المطلّب را با زيد بن حارثه و ابو بكر را با عمر و عثمان بن عفان را با عبد الرحمن بن عوف و زبير بن عوام را با عبد اللّه بن مسعود و عبيدة بن
هامش
( 1 ) . امتاع الاسماء مقريزى ، ص 34 . وى حديثى را از ابن عباس از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله روايت كرده است كه به على عليه السّلام فرمود : تو برادر و صاحب من هستى ؛ چنان كه احمد در مسند ، ج 1 ، ص 230 و ابن عبد البرّ در الاستيعاب ، ج 2 ، ص 460 و متقى هندى در كنز العمال ، ج 6 ، ص 391 آن را آوردهاند و در الغدير ، ج 3 ، ص 116 هم آمده است .
( 2 ) . المناقب ، ج 1 ، ص 151 .
( 3 ) . المحبّر ، ص 70 - 71 .