( 1 ) طبرى به نقل از كلبى اين حمله را چنين نقل مىكند : ( پرويز ) دميران يا رميوزان را به سوى سرزمين شام فرستاد و او شهرهاى آن را يكى پس از ديگرى به تصرف درآورد تا اين كه به سرزمين فلسطين رسيد و وارد شهر بيت المقدس شد . صليب معروف در تابوتى از طلا گذاشته شده بود و در باغى دفن گرديده بود و بر روى آن مزرعهء باقلا ايجاد شده بود . دميران اسقف و كشيشان و ساير نصارى را تحت فشار قرار داد تا اين كه او را به مخفيگاه تابوت رهنمون شدند . او با دستان خودش آن موضع را حفر كرد و صليب را خارج كرد در چهاردهمين سال پادشاهى پرويز آن را براى او فرستاد .
( 2 ) ابن عبرى در مورد تاريخ آن نوشته است : در سال پنجم حكومت هرقل ، فارسها بيت المقدس را فتح كردند « 1 » و پرسى سايكس مىنويسد : در سال 616 ميلادى ( سال هفتم بعثت ) فرماندهء ايرانى ، شهر براز با عبور از صحراى سينا به مصر رسيد و توانست كه بر بندر تجارى مشهور ، اسكندريه مسلط شود و مرزهاى ايران را تا حدود مرزهاى دوران هخامنشيان گسترش دهد . « 2 »
( 3 ) اما ابن عبرى مىنويسد : ايرانيان سه سال پس از فتح بيت المقدس ، اسكندريه و مصر را تصرف كردند و به سرزمينهاى النوبه ( افريقيه ) رسيدند و آنگاه به مقدونيه حمله كردند و آن را به اشغال درآوردند . « 3 » اين قريب به همان مطالبى است كه طبرسى از كلبى نقل كرده و گفته است : اما فرماندهء اول - كه به او شاهين گفته مىشد حركت كرد تا مصر و اسكندريه و سرزمينهاى نوبه را تصرف كرد و كليدهاى شهر اسكندريه را در سال بيست و هشتم پادشاهى خسرو پرويز براى او فرستاد . « 4 »
( 4 ) پرسى سايكس مىنويسد : در سال 617 ميلادى ( سال هشتم بعثت ) يكى ديگر از فرماندهان ايرانى به نام شاهين ، شهر « كاپادوكيه » را پشت سر گذاشت و به تدريج به شهرهاى تركيهء فعلى مسلط شد تا به شهر « كالسدون » ، نزديك قسطنطنيه رسيد . در ديدارى كه بين شاهين و هراگليوس اتفاق افتاد ، شاهين به او سفارش كرد كه نمايندهاى را براى صلح به دربار ايران بفرستد و هراگليوس هم آن را قبول كرد . . .
اما خسرو پرويز كه سرمست از فتوحات خويش بود ، دستور داد كه نمايندهء روم را بازداشت كنند و فرماندهء خويش را مورد سرزنش قرار داد كه چرا امپراتور روم را دست و پا بسته به سوى او نفرستاده است ؟ !
در سال هشتم بعثت شهر « كالسدونه » سقوط كرد و لشكريان ايرانى به پشت درهاى شهر قسطنطنيه در ساحل درياى به سفر رسيدند . « 5 »
هامش
( 1 ) . تاريخ مختصر الدول ، ص 91 .
( 2 ) . تاريخ ايران ، ج 1 ، ص 665 - 670 .
( 3 ) . تاريخ مختصر الدول ، ص 91 - 92 .
( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 182 .
( 5 ) . تاريخهاى فارسى مذكور .