پس از آن ، يكى از فرماندهان لشكر روم را به پادشاهى انتخاب كردند كه فوقا ناميده مىشد . و وقتى اين خبر به پرويز بن هرمز رسيد ، قرار داد با روميان را شكست و به شهر دارا حمله كرد و سپس شهرهاى آمد و حلب را به تصرف درآورد و آنگاه آهنگ « قصر شيرين » را نمود و بعد به « الرّها » بازگشت .
( 1 ) در سال هشتم از پادشاهى فوقا ، هرقل فرزند هرقل از افريقيه عليه او قيام كرد و با لشكريانش از راه دريا وارد قسطنطنيه شد و فوقا را به قتل رسانيد و به مدت سى سال و پنج ماه به جاى وى حكومت كرد .
وى در اوّلين سال حكومتش ، هيأتى را به پايتخت فارس فرستاد تا با پادشاه ايران مصالحه كند ؛ اما دربار ايران جواب او را ندادند بلكه به سرعت انطاكيه و فاميّه و حمص و قيساريثه را به تصرّف درآوردند . در سال پنجم حكومت وى ، فارسها بيت المقدس را فتح كردند و بعد از سه سال اسكندريه و مصر را گشودند و به « نوبه » رسيدند و به مقدونيه حمله كردند تا آن را هم به تصرف درآوردند . در سال پانزدهم حكومت او فارسها به جزيرهء رودزيا حمله كردند و آن را اشغال كردند و پرويز دستور داده بود كه تمام سنگهاى مرمر كليساها را پس از فتح شهرهاى روم به مدائن ( تيسفون ) حمل كنند . لكن در پايان همين سال هرقل به فارس حمله كرد و آنها پس از جنگ سختى پايتخت خسرو را به تصرف درآوردند و مردم زيادى را به اسارت گرفتند و رفتند . « 1 »
( 2 ) تاريخ ابن عبرى اشاره مىكند كه گرد هم آيى بزرگان روم براى خلع موريقى از پادشاهى و نصب برادرش « فطرى » به جاى وى كه سرانجام منجر به سلطنت فوقا گرديد ، در سال بيستم پادشاهى موريقى و سال دوازدهم پادشاهى پرويز رخ داد . « 2 »
اين در حالى است كه طبرى به نقل از كلبى مىگويد : چهارده سال پس از پادشاهى پرويز بن هرمز رومىها موريقى را از سلطنت خلع كردند و او را به قتل رسانيدند و وارثان او را آواره و قلع و قمع كردند و يكى از فرماندهان به نام فوقا به حكومت بر آنها پرداخت .
هنگامى كه اين خبر به پرويز رسيد ، بسيار ناراحت شد و وقتى كه پسر موريقى به سوى او فرار كرد ، به او پناه داد و سه نفر از فرماندهانش را با لشكريان بسيار به سرزمينهاى روم فرستاد . « 3 »
( 3 ) سپس طبرى فرماندهان سهگانه را به ترتيب چنين مىشمارد : دميران يا رميوزان و شاهين و فرّهان كه رتبهء وى شهربراز ناميده مىشد . تاريخ حملهء فرماندهء اول به شام و فلسطين و بيت المقدس را بيست و چهارمين سال سلطنت پرويز مىداند و با تاريخ ابن عبرى مطابق آمده است كه فارسها در سال
هامش
( 1 ) . مختصر تاريخ الدول ، ص 90 - 92 .
( 2 ) . همان ، ص 90 .
( 3 ) . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 181 .