153 - ضيزى :
يعنى : بنى اسد با اين حكم خود ستم كردند كه سر و دم را برابر با يكديگر دانند . [ اين كلمه در آيهء نجم / 22 آمده است : « أَ فَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى * وَ مَناةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرى * أَ لَكُمُ الذَّكَرُ وَ لَهُ الْأُنْثى * تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزى » . يعنى : آيا لات و عزّى را ديديد و مناة آن سوّمين ديگر را . آيا شما را مذكّر و او را مؤنّث است ؟ اين تقسيمى است ستمبار . اين كلمه ، به صيغه و مادّه ، تنها يك بار در قرآن آمده است . تفسير اين كلمه به « جائرة » نزديكتر است تا تفسير راغب كه در المفردات اين كلمه را به معنى « ناقصة » مىداند و در مورد اصل آن مىگويد : اصل وزن اين كلمه « فعلى » است ، اما فتحهء ضاد به خاطر وجود حرف « ياء » به كسره بدل شده است . گفته مىشود : در كلام عرب وزن « فعلى » نيست . در القاموس مىخوانيم : « ضازه حقه » واوى ( ض و ز ) ، و يائى ( ض ى ز ) به معنى ستم كرد . فيروز آبادى آنگاه در مادّهء مهموز ( ض أ ز ) مىگويد : « ضأز » - بر وزن منع - يعنى ستم كرد ؛ و [ ضأز ] فلانا ، يعنى به او كم فروخت و كمتر