. يعنى : از اين مردم كسى است كه سخنش در اين دنيا تو را به شگفتى و خوشايند وا مىدارد و خداوند را بر آنچه در دل دارد گواه مىگيرد در حالى كه كينه توزترين دشمنان است .
همچنين است آيهء مريم / 97 ، خطاب به پيامبر ، عليه الصلاة و السلام كه مشتمل بر كلمهء « لدّ » ، جمع « ألدّ » مىباشد :
« فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ وَ تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدًّا »
« اين را بر زبانت ميسر گردانديم تا بدان پرهيزگاران را بشارت دهى و طايفهاى را كه ستيزهجو و كينه توزند هشدار دهى » .
در قرآن كريم جز دو كلمهء فوق از اين مادّه نيامده است .
آنچه از ابن عباس در تفسير « ألدّ الخصام » روايت شده ، از قبيل شرح است . اما راغب در تفسير اين كلمه مىگويد :
« الألدّ » مخالفى است كه بر دلايل خود اصرار فراوان دارد ، و جمع آن « لدّ » است .
خداوند - تعالى - مىفرمايد :
« وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ »
و
« تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدًّا »
. اصل « الدّ » « شديد اللّدد » است ، يعنى آن كه گردنى درشت و استوار دارد . اين كلمه در موردى به كار مىرود كه بازداشتن شخص از آنچه مىخواهد امكان ندارد . « 155 »
ابن اثير در ذيل حديث « إنّ أبغض الرّجال الى اللّه الألدّ الخصيم » ( مبغوضترين كسان نزد خداوند كسى است كه چانه زنى و سرسختى مىورزد ) مىگويد :
« ألدّ » يعنى ، آن كه خصومتى سخت دارد . « لدود » دوايى است كه از يكى از دو گوشه لب به دهان مريض ريخته شود . « لديد الفم » نيز به معنى دو جانب دهان است . « 156 »
در فرهنگها در تفسير « لديدين » ، « دو جانب گردن ، پايينتر از گوش » و همچنين « دو طرف هر چيز » آورده شده است . « تلدّد » بدين معناست : به جانب راست و چپ نگريست و به تحيّر و سرگردانى درماند . . . لدّه خصمه فهو لادّ و لدود » يعنى خصم او را در بند كرد ؛ و آن كه چنين كرده لادّ و لدود ناميده مىشود . همچنين در تفسير « ألدّ » ، شتر بلند گردن ، و نيز دشمنى آزمند كه به حق نمىگرود آورده شده است .
هامش
( 155 ) ر ك : المفردات .
( 156 ) ر ك : النهاية .