يس / 51 :
« وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ * قالُوا يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا ، هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ »
؛ معارج / 43 :
« فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ * يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً كَأَنَّهُمْ إِلى نُصُبٍ يُوفِضُونَ * خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ »
.
به ترتيب يعنى :
- پس از آنان روى بگردان . روزى كه منادى مردمان را به چيزى ناخوشايند فرا مىخواند . ديدگان آنان خاشع است و چون ملخهايى پراكنده از قبرها بيرون مىآيند ، سرها را بالا گرفته ، به سوى آن منادى مىشتابند . كافران مىگويند : اين روزى دشوار است ؛ - و در صور دميده شد و ناگاه آنان از قبرها بيرون مىآيند و شتابان نزد پروردگار خود روانه مىشوند . گفتند : اى واى بر ما ، چه كسى ما را از خوابگاهمان برانگيخته است ؟ اين چيزى است كه خداوند رحمان وعده داده و فرستادگان الهى راست گفته بودند ؛ - پس بگذارشان تا در بيهودگى و بازى فرو روند تا با آن روز رو در روى گردند كه وعده داده مىشوند ، روزى كه شتابان از قبرها بيرون مىآيند ، چنان كه گويى نزد بتان مىشتابند ديدگانشان خاضع است و خوارى آنان را به ستوه مىآورد . اين همان روزى است كه بدان وعده داده مىشدند .
تفسير « اجداث » به « قبور » تفسيرى نزديك است و در النهاية ابن اثير و فرهنگها نيز چنين آمده ، و راغب نيز در المفردات تنها به اين بسنده كرده است كه بگويد : اجداث جمع جدث است و گفته مىشود : جدث و جدف .
به رغم نزديك بودن تفسير مزبور از اين نكته غافل نمىمانيم كه در قرآن كريم تنها در اين سه مورد از كلمهء « اجداث » استفاده شده و همه در مورد كسانى است كه روز قيامت از قبرها بيرون مىآيند و گرد هم آورده مىشوند ، و در مقام تهديد و هشدار به كسانى است كه روز قيامت را تكذيب مىكنند . همين ويژگى معنايى تفاوت ميان « اجداث » و قبور را در استعمال قرآنى روشن مىسازد ؛ چه ، واژهء قبور بر خلاف اجداث به صورت عام استعمال شده و هم در مقام سخن از رستاخيز همهء انسانها مىآيد ، چنان كه در آيات حج / 7 ، انفطار / 4 و عاديات / 9 مشاهده مىكنيم ، و هم در مقام سخن از خوابگاه مردگان ، قبل از رستاخيز و قيامت ، به كار مىرود ، چنان كه در آيات ذيل مشاهده مىكنيم :