به عقيدهء ما در زبان عربى ميان صيغههاى مختلف اين كلمه به خاطر تفاوتهاى مفهومى آنها تفاوت گذاشته شده و به همين جهت ، « وابل » به سنگينى و شدت فرو ريختن و سرازير شدن اختصاص يافته و بيشتر در مورد باران به كار مىرود ، « و بال » به بدبختى و سنگينى عذاب اختصاص يافته ، « وبل » براى دلالت بر ناسازگار و وخيم آمده ، و « وبيل » براى دلالت بر از بين برندهء هلاك كننده قرار داده شده است . ]
134 - نقّبوا :
نافع از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد :
« فَنَقَّبُوا فِي الْبِلادِ »
.
ابن عباس گفت : « هربوا ، بلغة اليمن » ( به گويش يمن ، يعنى گريختند ) ؛ و آنگاه بيتى از شعر عدى بن زيد را گواه آورد :
نقّبوا فى البلاد من حذر المو * ت و جالوا فى الارض أى مجال
يعنى : از ترس مرگ به هر سرزمين گريختند و در همه جاى زمين گشتند .
[ اين كلمه در آيهء ق / 36 آمده است :
« وَ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشاً فَنَقَّبُوا فِي الْبِلادِ هَلْ مِنْ مَحِيصٍ »
. يعنى :
چه بسيار پيش از آنان اقوامى را هلاك كرديم كه از آنان قدرتمندتر بودند . پس به هر سرزمينى گريختند كه آيا پناهى و گريزى هست ؟
اين صيغه تنها يك بار در قرآن آمده ، امّا از همين مادّه است :
- « نقب » در ماجراى ذو القرنين ، در آيهء كهف / 97 :
« آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ حَتَّى إِذا ساوى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قالَ انْفُخُوا حَتَّى إِذا جَعَلَهُ ناراً قالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً * فَمَا اسْطاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ وَ مَا اسْتَطاعُوا لَهُ نَقْباً »
« براى من پارههاى آهن بياوريد . چون ميان آن دو كوه انباشته شد ، گفت : بدميد . چون آن را به صورت آتشى در آورد ، گفت : مس گداخته برايم بياوريد تا بر آن ريزم * نه توانستند از آن بالا بروند و نه توانستند آن را سوراخ كنند » ؛ - « نقيب » در آيهء مائده / 12 :
« وَ لَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ وَ بَعَثْنا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيباً »
« خداوند از بنى اسرائيل پيمان ستاند و از آنان دوازده نقيب بر انگيختيم » .
تفسير « التنقيب فى البلاد » در سورهء ق به « فرار » تفسيرى است كه مىتوان آن را به