تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 525

مساهمون:

ص٥٢٥
توبه / 35 و نساء / 159 ، در خوردن مال مردم ؛ - مائده / 42 ، در مورد اكل سحت ( مال حرام ) ؛ - بقره / 188 :
« وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
« اموال همديگر را به ناروا مخوريد تا با آن به حاكمان نزديك شويد و پس از آن بخشى از اموال مردم را به گناه ، و در حالى كه خود گناه بودن آن را مىدانيد ، بخوريد » . اكنون با تأمّل در آيهء ديگرى كه واژهء « دعّ » در آن به كار رفته ذهن خود را به فهم معنى اين واژه نزديكتر مىسازيم : طور / 13 :
« فَوَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ * الَّذِينَ هُمْ فِي خَوْضٍ يَلْعَبُونَ * يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلى نارِ جَهَنَّمَ دَعًّا * هذِهِ النَّارُ الَّتِي كُنْتُمْ بِها تُكَذِّبُونَ »
« پس در آن روز ، واى بر تكذيب كنندگان ، كسانى كه سرگرم باطل خويشند ، روزى كه به قهر به جانب آتش دوزخ كشيده مىشوند ، اين آتشى است كه آن را تكذيب مىكرديد » . در اينجا اهل تكذيب را در آتش دوزخ حقّى نيست كه بگوييم از آن « حق » بازداشته مىشوند ، بلكه « دعّ » رانده شدن است همراه با خشونت و قهر و غلبه و سختگيرى . راغب كلمه « دعّ » را در دو آيه‌اى كه مشتمل بر آن است كه به « راندنى سخت » تفسير كرده و آن را به اصل خود برگردانده است كه به فردى كه سكندرى خورده و بر زمين افتاده مىگويند : « دع دع » ( برخيز و سرحال باش ) . ابن اثير نيز اين كلمه را به طرد و دفع تفسير كرده ، و همين تفسير سزاوارتر و نزديكتر است تا تفسير آن به دفع از حق و محروم ساختن يتيم از حقّ مال خود ؛ چه اين كه قرآن كريم انسانيت ما را تا آن حد بالنده و سرشار مىسازد كه اگر يتيم را به قهر برانيم و با خشونت و بىمهرى با او برخورد كنيم از تكذيب روز قيامت شمرده خواهد شد هر چند كه مال او را نيز نخوريم . ممكن است كسانى از ما تصور كنند در صورت دادن حقّ مالى يتيم به او ، ديگر وراى آن حقّى بر آنان نيست و ملزم نيستند آنان را به قهر نرانند و با بىمهرى و بىرحمى و خشونت با آنان روياروى نشوند ، در حالى كه بسيار دور است ايمان بتواند به قلبى راه يابد كه سنگ شده و بر يتيم بىرحمى ورزيده و مردم را به طعام دادن به مسكين تشويق نكرده است . اطمينان داريم تعلّق ايمان به اكرام يتيم و توصيهء همديگر به مهربانى و گذشت به تقوا و نيكوكارى نزديكتر است تا صرف اداى حقوق مالى او . اين چيزى است كه بروشنى از هشدار آيات سورهء فجر برداشت مىشود :