تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 473

مساهمون:

ص٤٧٣
دارد و اين كلمه معنى راستى و درستى نيز منظور شده است . اصل « سدد » در زبان عربى هر چيزى است كه شكافى با آن پر و بسته شود . از همين كلمه است « سدادة » و « سدّة » به معنى چتر محافظ در برابر باران ؛ و كلمهء « سدّ » به معنى مانع و حاجز . اين ماده ، به « سداد » به معنى درستى و همچنين « سداد » به معنى توفيق رسيدن به صواب در گفتار و كردار نقل يافته است ، در حالى كه عدل تنها به حكم و داورى اختصاص دارد و نقض ظلم و جور است ، و از همين باب عدل به معنى مساوات آمده است . با تدبّر در سياق آيات قرآنى مشتمل بر كلمهء « عدل » به تفاوت دقيق ميان « عدل » و « سديد » رهنمون مىشويم . سياق آيات مزبور در مواردى از اين قبيل ما را به مفهوم مساوات رهنمون مىگردد : انعام / 1 :
« ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ »
« سپس كسانى كه كافر شده‌اند چيزى ديگر را به جاى خداوند و برابر او قرار مىدهند » ؛ انعام / 150 :
« وَ لا تَتَّبِعْ أَهْواءَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَ هُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ »
« از خواسته‌هاى كسانى پيروى مكن كه آيات ما را تكذيب كردند و كسانى كه به آخرت ايمان ندارند و براى پروردگار خود شريك قرار مىدهند » ؛ نساء / 3 :
« فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً »
« اگر بيم آن داشتيد كه عدالت نورزيد ، تنها يكى اختيار كنيد » ؛ نساء / 129 :
« وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ فَلا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ »
« هر چند از صميم دل بخواهيد نخواهيد توانست ميان زنان عدالت ورزيد پس هر تمايلى به دل راه مدهيد » ؛ نساء / 135 :
« فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى أَنْ تَعْدِلُوا »
« در پى خواهشهاى نفس نرويد ، كه عدالت ورزيد » . نزديك به همين معنا مفهوم « شايستگى » است ، در آيات بقره / 48 و 123 و انعام / 70 . گاه نيز كلمهء عدل در معنى عدالت ورزيدن در قضاوت و حكم كردن و امورى همانند آن از قبيل داورى كردن و يا گواهى دادن مىآيد ، چنان كه آيات ذيل در اين مورد صراحت دارد : مائده / 95 :
« يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ »
« دو نفر عادل از ميان شما بدان حكم مىكنند » ؛ نساء / 58 :
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها وَ إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ