99 - سديد :
نافع از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد :
« قَوْلًا سَدِيداً »
.
ابن عباس گفت : « قولا عدلا » ( سخنى عدل ) ؛ و آنگاه به شعر حمزه استشهاد كرد كه مىگويد :
امين على ما استودع اللّه قلبه * فإن قال قولا كان فيه مسدّدا
يعنى : در آنچه خداوند در دل او به امانت گذاشته امين بود و اگر سخنى مىگفت به عدالت و درستى گفته بود .
[ اين كلمه در آيههاى ذيل آمده است :
نساء / 9 :
« وَ لْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعافاً خافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَ لْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيداً »
؛ احزاب / 70 :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ قُولُوا قَوْلًا سَدِيداً »
.
به ترتيب يعنى :
- بايد آنان كه اگر از پس خويش فرزندانى ناتوان و تهيدست گذارند بر آنان بيم برند بترسند و از خدا پروا كنند و سخنى سنجيده و درست بگويند ؛ - اى كسانى كه ايمان آوردهايد از خدا پروا كنيد و سخنى درست و سنجيده گوييد .
در قرآن كريم از مادّهء « سداد » جز اين دو آيه نيامده است . اما از مادّهء « سد » كلمات ذيل در آيات كتاب الهى تكرار شده است :
« سدّ » به صورت مفرد در آيههاى : يس / 9 :
« وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ »
« ما پيش روى آنان سدّى و پشت سر آنان نيز سدّى قرار داديم و بر ديدگانشان پرده افكنديم و نمىبينند » ، و كهف / 94 :
« قالُوا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَ مَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجاً عَلى أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنا وَ بَيْنَهُمْ سَدًّا »
« گفتند :
اى ذو القرنين : يأجوج و مأجوج در روى زمين فساد مىكنند . پس آيا اجازه مىدهى مالياتى براى تو قرار دهيم تا ميان ما و آنان سدّى قرار دهى ؟ » ؛ « سدّين » تثنيه ، در آيه كهف / 92 :
« حَتَّى إِذا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِنْ دُونِهِما قَوْماً لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلًا »
« تا چون به آن دو كوه رسيد در پس آن دو مردمى را يافت كه تقريبا هيچ سخنى نمىفهميدند » .
تفسير « سديد » به « عدل » يك تقريب به ذهن است و در كنار آن از اين نكته غفلت نمىورزيم كه كلمهء « سديد » هم در اين دو آيه و هم در بيت شعر حمزه به « سخن » اختصاص