الكهف فاوصده » ( سنگى از كوه بر در غار قرار گرفت و در غار را بست ) مىگويد : يعنى آن را بست . گفته مىشود : « اوصدت الباب » و « اصدته » در زمانى كه در را ببندى . « 96 »
امّا به عقيدهء ما « ايصاد » صرف بستن نيست ، بلكه محكم بستن است ، چنان كه در متن حديث فوق نيز همين معنا از كلمه « فأوصده » فهميده مىشود .
همين معنا نيز از كلمه « موصده » در بيتى كه به عنوان شاهد آورده شده است ، به ذهن تبادر مىكند و معنايى نزديك است ، آنجا كه مىگويد : « و من دوننا ابواب صنعاء موصدة » يعنى دروازههاى محكم بسته شده صنعاء سدّ راه ماست . ] « 97 »
92 - يسأمون :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « لا يسأمون » .
ابن عباس گفت : « لا يفترون و لا يملّون » ( سست و خسته نمىشوند ) ؛ و آنگاه به شعر شاعر استشهاد كرد :
من الخوف لا ذو سأمة من عبادة * و لا هو من طول التّعبّد يجهد
يعنى : اين از ترس است و او كسى نيست كه از عبادت خسته و ملول شود و يا از پرستش فراوان توانش به سر آيد .
[ اين كلمه در آيهء فصلت / 38 آمده است :
« فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ »
. يعنى :
اگر آنان تكبّر ورزيدند ، كسانى كه نزد پروردگارت هستند او را شب و روز تسبيح مىگويند و خسته نمىشوند .
علاوه بر اين صيغه ، صيغههاى ديگرى نيز در دو آيه ذيل آمده است :
فصلت / 49 :
« لا يَسْأَمُ الْإِنْسانُ مِنْ دُعاءِ الْخَيْرِ وَ إِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَؤُسٌ قَنُوطٌ »
« انسان از دعاى خير خسته نمىشود و اگر بديى به او رسد ، آنجاست كه بسيار نوميد و مأيوس است » ؛ بقره / 282 ، در مورد نوشتن سند قرض :
« وَ لا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيراً أَوْ كَبِيراً إِلى أَجَلِهِ ذلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَ أَقْوَمُ لِلشَّهادَةِ وَ أَدْنى أَلَّا تَرْتابُوا »
« از اين ملول نشويد كه آن را چه كم و چه زياد باشد با مدّتش بنويسيد . اين نزد خداوند عادلانهتر است و همچنين شهادت
هامش
( 96 ) ر ك : النهاية .
( 97 ) در التفسير البيانى ، ج 2 ، در ذيل بحث از آيه سوره همزه توضيحات بيشترى در مورد ايصاد آوردهام .