47 - أدنى ألّا تعولوا :
« 44 » يعنى : ما از رسول خدا پيروى كرديم و آنان سخن او را رها كردند و در معيارها راه كژى پيمودند . [ اين كلمه در آيهء نساء / 3 آمده است : « وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ذلِكَ أَدْنى أَلَّا تَعُولُوا » . يعنى : اگر از آن بترسيد كه ميان يتيمان عدالت نورزيد آنچه از زنان خوش داريد به نكاح خود در آوريد ، و دو دو ، سه سه ، و چهار چهار ، و اگر ترسيديد ، يكى يا آنچه به ملك يمين در اختيار داريد . اين نزديكتر است بدان كه ستم نورزيد . در قرآن كريم ، مادّهء « دنوّ » در قالب فعل ماضى و مضارع و اسم فاعل مؤنث و مذكر آمده ، و معنى شايستگى و مناسب بودن در اين كلمه نيز از دلالت « دنو » بر « قرب » ناشى مىشود . واژههاى سه گانهء « ادنى » ، « اجدر » و « اقرب » از واژههاى قرآنى و در معنا به يكديگر نزديكند ، هر چند اختلاف و تفاوت لفظ آنها به اختلاف و تفاوت آنها در معنا اشعار دارد ؛ و احتمالا اصل در « اقرب » آن است كه در مقابل « ابعد » مىآيد ، اصل در « ادنى » آن كه در مقابل « انأى » مىآيد ، و « اجدر » نيز تنها به معنى « اولى » است . اما صيغهء « تعولوا » تنها يك بار در قرآن به كار رفته ، و البته ، از همين ماده اسم فاعل و مصدر در آيات ذيل آمده است : اسم فاعل در آيه ضحى / 8 : « وَ وَجَدَكَ عائِلًا فَأَغْنى » « و تو را تهيدست و نيازمند يافت و بىنيازت كرد » ؛ مصدر در آيه توبه / 28 : « وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ » « و اگر از فقر و تهيدستى بيم برديد ، خداوند به زودى به فضل خويش شما را بىنياز خواهد ساخت » . دو مادّهء واوى « ع و ل » و يائى « ع ى ل » به سبب اشتراكى كه در ابدال و اعلال حرف