ابن عباس پرسش مىشد ، و او در پاسخ شعرى مىخواند و بدان بر تفسير استشهاد مىكرد .
حافظ ، سيوطى - رحمه اللّه - مىگويد : روايات بسيارى در اين باره از ابن عباس براى ما نقل شده و جامعترين روايتى كه از او به ما رسيده مسائل ابن ازرق است ، كه برخى از آنها را ابن انبارى در كتاب الوقف نقل كرده و برخى ديگر را نيز طبرانى در المعجم الكبير .
من مىگويم : مبرد نيز در الكامل خود بخشى از اين روايت را مطرح كرده است . سيوطى در الاتقان مىگويد : مناسب ديدم اين روايت را به طور كامل بياورم تا مورد استفاده قرار گيرد .
سلاوى ، در ادامه ، سند اين حديث را كه سيوطى بيان مىكند ، به همراه تنها سه مسئله از مسائل ، يعنى مسئلهء « عزين » ، « الوسيلة » ، « شريعة و منهاجا » ، نقل كرده و سپس فصل مزبور را با اين سخن به پايان برده است :
سيوطى در ادامهء اظهارات خود يك يك اين مسائل را نقل كرده تا جايى كه به اندازهء يك جزوه از كتاب خويش را بدان اختصاص داده است . تفصيل اين مسائل را در الاتقان فى علوم القرآن ببينيد . توفيق از خداست . « 7 »
روشن است كه بزرگان ، مسائل ابن ازرق را از اين حديث كه موضوع تفسير مىباشد مورد بررسى و تأمّل قرار نداده ، بلكه تنها از اين زاويه بدان نگريستهاند كه مسألهاى ادبى است كه مىتوان در اثبات فضيلت شعر و نياز به آن در فهم غريب القرآن و مشكل القرآن بدان استدلال كرد .
تا جايى كه من مىدانم ، آخرين كسى كه مسائل ابن ازرق را مورد تأمّل و مطالعه قرار داده ، خادم قرآن و سنّت ، سيد محمد فؤاد عبد الباقى - رحمه الله - است كه اين مسائل را ، به نقل از سيوطى ، به عنوان ضميمهء كتاب خود معجم غريب القرآن مستخرجا من صحيح البخارى « 8 » -
هامش
( 7 ) همان ، ص 244 - 272 .
( 8 ) چاپ مصر ، 1950 م . اين كتاب از روى دار احياء الكتب العربية به چاپ دوم رسيده ، همين چاپ مورد مراجعه ما قرار گرفته و هرگاه بدان اشاره و يا از آن نقل مىكنيم ، مقصود همين چاپ دوم است كه مسائل ابن ازرق در صفحات 238 ، 292 آن قرار گرفته است .