آمدن كلمه « فحدث » در آخر اين آيه در شرايطى است كه هيچيك از آيات سوره با حرف « ثاء » خاتمه نيافته بلكه اصلا در اين سوره حرف « ثاء » جز در اين مورد نيامده است .
بنابر مسلك فراء در اينجا ، با آمدن لفظ « فخبّر » به جاى « فحدّث » و با عدول از واژه اخير به واژه نخست « رئوس آيات » همانند يكديگر بود و « فاصله » رعايت مىشد .
ما بر اين عقيدهايم - و البته خداوند خود به حقيقت امر آگاه است - كه حذف حرف كاف از « و ما قلى » علاوه بر اين كه سياق بر آن دلالت مىكند ، مسألهاى است كه حساسيّتى فراوان و بسيار دقيق و موشكافانه آن را اقتضا كرده و آن عبارت است از ابا داشتن خطاب خداوند به رسول خويش به صريح عبارت « و ما قلاك » « و تو را ترك نكرد » آن هم در موضعى كه موضوع آرامش دادن و تسلّى بخشيدن به اوست ؛ چه ، در واژهء « قلى » احساس طرد و دور كردنى خاصّ و همچنين احساس بغضى شديد وجود دارد . اما در واژهء توديع [ ما ودّعك ] چنين احساسى وجود ندارد بلكه ممكن است حتى حس و ذوق زبانى حاصل از اين كلمه بدان اشعار داشته باشد كه وداع جز ميان احباب نيست ، چنان كه توديع نيز جز به اميد بازگشت و ديدار دوباره صورت نمىگيرد .
در فواصل پس از اين فاصله [ و ما قلى ] نيز حرف كاف خطاب حذف شده و علتش نيز آن است كه سياق گفتار ، پس از حذف حرف در قلى ما را از آن بىنياز ساخته است ، و از ديگر سوى ، هرگاه سياق كلام آن دلالتى را كه مراد گوينده است ، بدون نياز به كاف خطاب ، افاده كند ، ذكر آن زيادت و حشو خواهد بود ، و قرآن كريم ، آن والاترين بلاغت ، از چنين چيزى مبرّاست .
در آيات سورهء فجر تأملى مىكنيم :
« وَ الْفَجْرِ * وَ لَيالٍ عَشْرٍ * وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ * وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ * هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ * أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ * إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ * الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ * وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ * وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ »
.
فراء در معانى القرآن به اين مسئله تصريح كرده كه « ياء » حرف علّه به خاطر همانند شدن « رئوس آيات » از كلمه « يسر ( ى ) » حذف شده ؛ و ابن سنان خفاجى نيز در سرّ الفصاحه اين نظريّه را اختيار كرده كه اين حرف و همچنين حرف « ياء منقوص » از كلمه « بالواد ( ى ) » ، به خاطر همانند شدن « فواصل » حذف شده است .
علّت اظهار چنين عقيدهاى نيز آن است كه نزد اين گروه قاعدهء اثبات حرف ياء علّه در