تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 213

مساهمون:

ص٢١٣
پس از آن كه به نحو رابطهء « صله و موصولى » با آن پيوند داده شده و مىگويد
« الَّذِينَ هُمْ يُراؤُنَ »
- « كسانى كه تظاهر كنند » ، درك كنيم ؛ - در اين هنگام - حرف « عن » راز نهفته در درون خويش را براى ما آشكار خواهد ساخت و خواهيم ديد هشدار « واى بر نمازگزاران » كسانى را مخاطب خود قرار مىدهد كه حقيقت نماز را از ياد برده و از اين غافل مانده‌اند كه نماز ايستادن در پيشگاه آفريدگار است ، غرور انسان را در هم مىشكند ، او را از فحشا و منكر باز مىدارد ، او را به خشوع و تواضع در برابر جلال خالق خويش و در برابر عظمت و قدرتش مىكشاند ، ضميرش را آكنده از ياد خداوند مىكند و بدين سان ، اين انسان نمازگزار دربارهء مسكين و يتيم از خداوند پروا مىدارد و حق آنان را كه خيرخواهى و بخشش بر آنهاست ادا مىكند . بنابر اين « سهو از نماز » نه سهو در نماز است ، نه ترك نماز ، نه ترك وقت آن است و نه بازى كردن با ريش و لباس خود و يا خميازه بسيار كشيدن ، بلكه فراموشى از فلسفه نماز و تظاهر به نماز است و گاه برخى از نمازگزاران نماز را در وقت خود نيز به جاى مىآورند و حتى به خشوع و تواضع نيز تظاهر مىكنند ، اما هدف آنها خودنمايى در ميان مردم و رسيدن به منافع معينى است ، و نماز كسى كه يتيم را به اهانت مىراند و مردم را به اطعام بينوايان تشويق نمىكند نمىتواند از قلبى خاشع و از ضميرى مؤمن برخاسته باشد ، و زمانى كه نماز از فحشا و منكر باز ندارد ، همين مصداق ، سهو و فراموشى از نماز » خواهد بود و نماز را تنها به صورت مراسمى ظاهرى و نفاقى از سوى نمازگزارانى در خواهد آورد كه هدفشان از انجام اين عبادت رياكارى در برابر مردم است . در كنار دو حرفى كه از آنها بحث شد ، اينك حرف « ثمّ » در آيات سورهء بلد را مورد تأمّل قرار مىدهيم :
« فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ فَكُّ رَقَبَةٍ أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَواصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ »
- « و او در آن گذرگاه سخت قدم ننهاد و تو چه مىدانى كه آن گذرگاه سخت چيست ؟ آزاد كردن بنده است يا طعام دادن در روز قحطى به يتيمى كه خويشاوند است يا به مسكينى كه خاك نشين است سپس [ اين كه شخص ] از كسانى باشد كه ايمان آوردند و يكديگر را به صبر سفارش كردند و به بخشايش سفارش نمودند » ( 11 - 17 ) . مفسّران در مسئلهء عطف ايمان [ يعنى جمله ثمّ كان من الّذين آمنوا ] بر « فكّ رقبة » به وسيله حرف « ثمّ » كه مفيد ترتيب با تراخى است بحث و تأمل فراوان كرده و سرانجام اين كلمه
الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 213 | عائشة عبد الرحمن ( بنت الشاطئ ) / حسين صابري