امر مىكند به اينكه * ( لِيَجْزِيَ ) * تا پاداش دهد خداى * ( قَوْماً ) * گروهى را * ( بِما كانُوا يَكْسِبُونَ ) * به آنچه هستند كه كسب ميكنند مراد بقوم مؤمناناند يا كافران يا هر دو پس تنكير آن از براى تعظيم باشد يا تحقير يا شيوع و مراد بكسب مغفرت است يا اسائت يا هر دو ، و گويند كه سبب نزول اين آيه قصه جهجاه غفارى و سنان جهنى است چنان كه در سورهء منافقين تحريرپذير خواهد شد ، و گفتهاند كه اين آيه بآية القتال منسوخ است آن گه حق سبحانه بيان جزاى عقوبت و سزاى فحش مىكند و ميگويد كه :
15 - * ( مَنْ عَمِلَ ) * هر كه بكند * ( صالِحاً ) * كردارى شايسته از اطاعت و مغفرت و احسان * ( فَلِنَفْسِه ) * پس از براى نفس او است چه ثواب آن كردار بر او عايد شود نه به غير * ( وَمَنْ أَساءَ ) * و هر كه كارى بد كند از شتم و ساير معاصى * ( فَعَلَيْها ) * پس بر نفس او است و زر و و بال آن * ( ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ ) * پس بسوى آفريدگار خود * ( تُرْجَعُونَ ) * بازگرديده خواهيد شد يعنى مآل شما بعرصگاه محشر است كه در او مالك نفع و ضرر و امر و نهى نيست غير از حق سبحانه پس شما را در آن روز بجزاى كردار رساند و بر نيك و بد ثواب و عقاب دهد ، و بدانكه چون حق سبحانه ذكر نعم نمود و كفران اهل طغيان در مقابل آن پس در عقب اين ذكر بنى اسرائيل مينمايد كه در مقابل نعم طريق كفران اختيار كردند و ميگويد كه :
16 - * ( وَلَقَدْ آتَيْنا ) * و هر آينه داديم * ( بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ ) * فرزندان يعقوب را كتاب تورية ( ربكم و الحكم ) حكمت نظريه و عمليه كه مندرج بود در تحت آن حكومت نمودن در فصل و قطع خصومات و ساير امور دينيه * ( وَالنُّبُوَّةَ ) * و پيغمبرى يعنى ايشان را منصب حكومت و مرتبهء نبوت داديم چون لقمان و داود و سليمان و موسى و عيسى عليهم السّلام و ميتواند بود كه تقديم حكم بر نبوت اشعار باشد بر آنكه ركن اعظم در بناى نبوت حكمت نظرى و عملى است ، و در روايت آمده كه در هيچ قبيله اين مقدار پيغمبر نبودند كه در ميان بنى اسرائيل از زمان موسى تا زمان عيسى عليهما السّلام ، و در خبر است كه در ميان ايشان هزار پيغمبر مبعوث شده بودند * ( وَرَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ ) * و روزى داديم ايشان را از چيزهاى حلال كه پاكيزه و لذيذ بود ، و گفتهاند كه مراد من و سلوى است * ( وَفَضَّلْناهُمْ ) * و تفضيل داديم ايشان را * ( عَلَى الْعالَمِينَ ) * بر عالميان زمان خودشان چه در آن روز آنچه بايشان داديم به غير ايشان نداديم ، و نزد بعضى معنى آنست كه بنى اسرائيل را بر جميع مردمان اعصار تفضيل داديم باعتبار كثرت انبياء در ميان ايشان اگر چه امت محمّد صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم افضل از ايشانند از حيثيت كثرت و علماء و مطيعان و اولاد پيغمبر آخر الزمان در ميان ايشان و باعتبار آنكه امت سيد انبياءاند و اشياع اهل بيت او .
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 295
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٩٥