17 - * ( وَآتَيْناهُمْ ) * و ديگر عطا فرموديم ايشان را * ( بَيِّناتٍ ) * دليلهاى روشن * ( مِنَ الأَمْرِ ) * از كار ملت و دين و آن معجزات بينه يا احكام دينيه بود ، و بعضى گويند كه مراد دلالت واضحه و براهين ساطعه بود كه مبين امر پيغمبر آخر الزمان بود و موجب علم بمبعث آن و آن ذكر علامات و صفات آن حضرت است در تورية و انجيل * ( فَمَا اخْتَلَفُوا ) * پس اختلاف نكردند در آن امر * ( إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ ) * مگر پس از آنكه آمد بايشان دانشى كه محقق حال بود و موجب رفع خلاف * ( بَغْياً بَيْنَهُمْ ) * به جهت عداوتى ثابت در ميان ايشان كه منشأ آن طلب رياست بود و انوفت و استنكاف ايشان از اذعان نمودن به حق و يا اختلاف نورزيدند مگر بعد از علم ايشان بنبوت محمّد صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم پس كتمان امر او كردند و انكار آن چيز نمودند كه در كتب ايشان است از نعوت كمال محمّديه و صفات جلال احمديه صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم * ( إِنَّ رَبَّكَ ) * بدرستى كه پروردگار تو * ( يَقْضِي بَيْنَهُمْ ) * حكم كند ميان ايشان بمؤاخذه و مجازات * ( يَوْمَ الْقِيامَةِ ) * در روز رستخيز * ( فِيما كانُوا فِيه ) * در آنچه بودند كه در آن * ( يَخْتَلِفُونَ ) * اختلاف ميكردند از انكار انبياء با وجود دلايل و معجزات يا جحود ايشان در كلمات مثبته در تورية كه مبنى بود بر نعت سيد كاينات عليه افضل الصلوات .
18 - * ( ثُمَّ جَعَلْناكَ ) * پس گردانيديم ترا اى محمّد بعد از بنى اسرائيل يعنى مقرر ساختيم سلوك نمودن تو را * ( عَلى شَرِيعَةٍ ) * بر طريقه اى كه موصل جنت است من الامر از كار دين اسلام * ( فَاتَّبِعْها ) * پس پيروى كن آن شريعت را و آن را قدوهء خودساز در عمل چه بدلايل و حجج صحت آن بوضوح پيوسته * ( وَلا تَتَّبِعْ ) * و متابعت مكن * ( أَهْواءَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ ) * آرزوهاى آنان كه نميدانند حق را يعنى حجتى بر اثبات كيش خود ندارند مراد آنست كه آراء باطلهء جهال را كه رؤساى قريشند پيروى منماى چه ايشان هميشه تابع شهوات نفسانيهاند و پيوسته در صدد آنكه ترا از راه راست كه دين اسلام است برگردانند و بعبادت اصنام ترغيب نمايند ، يا آنكه پيروى يهود مكن زيرا كه ايشان تغيير تورية دادهاند به جهت اتباع هواى خود و حب رياست و استتباع عوام الناس .
19 - * ( إِنَّهُمْ ) * بدرستى كه ايشان * ( لَنْ يُغْنُوا عَنْكَ ) * هرگز رفع نكنند از تو * ( مِنَ اللَّه شَيْئاً ) * از عذاب خداى چيزى را يعنى اگر بالفرض تابع ايشان شوى ايشان بر دفع عذابى كه بسبب اين اتباع بر تو نازل شود قدرت نخواهند داشت پس بر جادهء شريعت اسلام ثابت قدم باش * ( وَإِنَّ الظَّالِمِينَ ) * و بتحقيق كه ستمكاران * ( بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ ) * برخى از ايشان دوستان برخى ديگرند يعنى كفار با هم متفقاند بر معادات تو و يكديگر را نصرت ميدهند به جهت دشمنى نمودن با تو پس در اتباع هواى ايشان با ايشان دوستى مكن چه علت انضمام جنسيت است و ترا با ايشان
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 296
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٩٦