قول عرب ( زرت فلانا على شربه ) يعنى زيارت كردم فلان كس را در حال آشاميدن او وتواند بود كه صله ء اشتمال باشد يعنى مشتمل بر سفر چنان كه گويى : حججت على مشقة .
وغايط در اصل زمين مغاك را گويند و در شرع ( 1 ) عبارتست از فضله ء مخصوصه زيرا كه عادت چنانست كه وضع آن فضله در زمين مغاك واقع مىشود پس آن فضله را غايط گفتند از قبيل تسميه حال باسم محل ومفعول ( جاء ) مقدر است و من از براى بيان اوست يعنى جاء احد منكم موضعا من الغائط يعنى بيايد يكى از شما از جائى كه زمين مغاك است و جايز است كه من زايده باشد بنا بر قول اخفش كه تجويز نموده زيادتى من را در كلام مثبت خلاف مر جمهور نحات را وبرين تقدير ( مِنَ الْغائِطِ ) مفعول جاء باشد و بر هر تقدير آمدن به غايط كنايه است از احداث آن فضله ء مخصوصه و آن چه در حكم اوست از بول وريح و حكم باقى احداث از نصوص ديگر مستفاد شود .
دويم آن كه اكثر قراء ( أَوْ لامَسْتُمُ ) خوانده اند از ملامسه
و بعضى ( لمستم ) خوانده اند از لمس وملامسه ولمس هر دو بمعنى ساييدن است واينجا مراد جماع است به اجماع فرقه ء ناجيه و بنا بروايت از امير المؤمنين عليه السّلام و امام محمد باقر عليه السّلام
هامش
( 1 ) استعمال غايط در معناى فضله ء انسانى مخصوص به شرع نيست بلكه مفهوم عرفى آنست .
و از وجوه محسنه كلام كه در آيه شريفه به كار رفته يكى اينست كه ( أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ ) گفت نه ( او جئتم من الغائط ) و نه ( او جاء احد منكم الغائط ) تا اين كه منسوب آيه معين نباشد به لحاظ حسن ادب در تعبير .