و تحقيق باقى اجزاى آيت به ترتيب مذكور خواهد شد إن شاء الله تعالى .
ومخفى نماند كه اين آيت دلالت مىكند بر وجوب اقسام طهارت حقيقيه كه وضو و غسل و تيمم است اما وجه دلالت او بر وجوب وضو آنست كه ( اغسلوا وامسحوا ) صيغه ء امرند يعنى لفظى كه موضوع باشد از براى طلب فعل بطريق استعلاء مثل اجلس و اعلم وانصر و صيغه ء امر مستعمل شود در كلام عرب در هفده معنى مثل وجوب وندب واباحه وتخيير و غير آن و علماء اصول خلاف كرده اند در آن كه استعمال او در كدام معنى بر سبيل حقيقيست و در كدام معنى بر سبيل مجاز اكثر اصوليين مثل شيخ الطائفه جمال الملة والدين مطهر رحمة الله و غير او از محققين بر آنند كه در وجوب ( 1 ) حقيقتست و در باقى معانى مجاز .
پس آيت مذكوره دلالت كند بر آن كه شستن روى و دستها تا آرنجها و مسح سر وپايها تا بلندى پشتهاى پاى واجب باشد و وضو عبارتست از اين غسلتين ومسحتين پس ثابت شد كه وضو واجبست اينست مجمل آن چه متعلق است به آيت وضوء
و تفصيل كلام در اين مقام محتاج است به ايراد چند بحث :
يكى آن كه نيت واجبست در وضو به اتفاق علماء اماميه
رضوان الله عليهم
هامش
فى تكميل النفوس وتطهيرها وبما ينهاكم عن الخبائث والاحداث الباطنية والظاهرية والذنوب كلها ) ( حيث ان الاحكام السمعيات الطاف فى الاحكام العقليات ) .
( 1 ) صيغه ء امر براى بعث بر ماده وضع گرديده وجوب مثل ندب وتهديد وتعجيز وتسخير در مرتبه ء سومى واقع است به اين معنى وقتى كه غايت از بعث خواستن مدلول ماده بود ومقصود آمر طلب حتمى باشد آن وقت تعبير بوجوب مىكنند و اما وقتى كه غايت از بعث اتيان متعلق ماده است ولى مقصود طلب حتمى نيست آن وقت تعبير به ندب مىكنند وبالجمله وجوب وندب وتهديد و غير اينها از غايات محسوب و داخل موضوع له نيستند چنانچه در فن اصول تحقيق يافته است ولى ظاهر از صيغه ء امر زمانى كه بدون قرينه استعمال شود وجوبست پس صرف صيغه ء امر از ظهور ، امريست محتاج بدليل خصوصا اوامرى