حقوق ايشان از احلال بمعنى حلال گردانيدن زيرا كه حلال گردانيدن چيزى مستلزم جواز تصرفست در او وباك ناداشتن ازو .
وبرين تقدير احلال مجاز مرسل باشد وتواند بود كه مراد ازو حلال گردانيدن تضييع اشياء مذكوره ومنع حقوق ايشان باشد بطريق حذف مضاف و ظاهر آنست كه مراد از شعاير علامتها عبادتست يعنى مواضع مخصوصه در حج و حمل او بر علامتهاى حاجيان كه نفس مناسك حج باشد بعيد است .
ومناسب نيست به عطف شهر حرام وهدى وقلائد زيرا كه اينها علامتهاى اعمال حجاند نه نفس اعمال حج .
ومراد از آمّين بيت حرام قصد كنندگان طواف كعبه است از أمّ بمعنى قصد وقول او ( يَبْتَغُونَ ) حال است از فاعل ( آمِّينَ ) يا صفت آمين يا صفت موصوف او يعنى ( ولا قوما آمين ) .
ومراد از فضل فايده ء تجارتست با ثواب آخرت پس اگر مراد مطلق قصد كنندگان كعبه باشد عامتر از آن كه مسلمان باشد يا كافر چنان كه متبادر است از لفظ آمين در سياق نفى ومناسب سبب نزول مذكور است .
وبرين تقدير مراد از فضل پروردگار فايده ء تجارتست و از رضوان خشنودى خداى تعالى به مقتضاى دين مسلمانان با كافران اين آيت منسوخ باشد به آيت : ( إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا ) .
چنان كه مرويست از ابن عباس و به آيت : ( فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ) .
چنان كه بعضى مفسران گفته اند و اگر مراد از آمين مسلمانان باشند كه قصد حج كنند .
چنان كه متبادر است از وصف ايشان بطلب فضل پروردگار خود خشنودى
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 408
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٤٠٨