الاية الثالثة قوله تعالى فى سورة البقرة ايضا : ( يَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ والأَقْرَبِينَ والْيَتامى والْمَساكِينِ وابْنِ السَّبِيلِ و ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ الله بِهِ عَلِيمٌ ) ( 215 )
يعنى پرسند از تو اى محمد كه چه چيز احسان كنند ، بگو آن چه احسان كنيد از مال حلال پس مر پدر و مادر راست ومر خويشان را ومر يتيمان را ومسكينان را وابن السبيل را و آن چه بكنيد از كار نيك پس به درستى كه خداى تعالى به آن كار نيك داناست و ثواب آن را فراخور آن مىدهد بدان كه مرويست از ابن عباس كه گفت عمرو بن الجموع مردى بود پير وضعيف و مال بسيار داشت پس نزد پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم آمد وگفت يا رسول الله كدام مال خود را تصدق كنم و بر كه تصدق كنم پس اين آيت نازل شد و چون در آيت سؤال از مالى كه نفقه كنند مذكور شده و جواب به بيان مصارف فرموده بعضى گفته اند اختيار اين طريق در جواب با آن كه به ظاهر مطابق سؤال نيست از جهة تنبيه است بر آن كه سؤال از مصارف اهم است ايشان را زيرا كه انفاق به غير مصرف هيچ فايده ء ندارد و در اين سخن نظر است زيرا كه اهميت سؤال از مصرف نسبت به سؤال از مالى كه نفقه كنند ممنوع است با آن كه مناسبتر به سبب نزول مذكور آنست كه گفته شود كه در حكايت سؤال در آيت اختصار واقع شده وتقدير آنست كه يسألونك ما ذا ينفقون وعلى من ينفقون يعنى مىپرسند از تو كه چه چيز نفقه كنند وبركه نفقه كنند به قرينه ء سبب نزول و از جهت دلالت جواب بر آن وبرين تقدير جواب مطابق سؤالست زيرا كه قول او ( من خير ) جوابست از سؤال اول زيرا كه متبادر از خير اينجا مال حلال است يعنى مال حلال خود را نفقه كنيد وقول او ( فَلِلْوالِدَيْنِ ) تا آخر جوابست از سؤال دوم و آن كه بعضى گفته اند كه سؤال اول نيز راجع است به سؤال انفاق نافع در آخرت وانفاق نافع در آخر به انفاق به مصارف مذكورين است ازين جهت جواب داد ببيان مصارف مذكورين
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 308
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٣٠٨