بعيد است از فهم جدا ، وقول او ( ما ذا يُنْفِقُونَ ) بتقدير قول حال است از فاعل يسألونك يعنى ( قايلين ما ذا ينفقون ) يعنى مىپرسند از تو در حالتى كه گوينده ء اين قولند كه ( ما ذا يُنْفِقُونَ ) وبرين تقدير ظاهر آن بود كه گفتن ( ما ذا ننفق ) به صيغه ء تكلم ليكن بنا بر رعايت حال حاكى به صيغه ء غيبت حكايت نمود چنان كه در قول خداى تعالى ودوا لو كانوا مسلمين گفته اند بنا بر بعض وجوه ، واطلاق والدين بر مادر و پدر بنا بر تغليب مادر است بر پدر در صفت ولادت وتغليب پدر بر مادر در تذكير واقربين جمع اقربست بمعنى صاحب قرابت يعنى خويشاوندان به سبب رحم و معنى يتامى ومساكين وابن السبيل سابقا مذكور شد .
ومخفى نيست كه تخصيص اين مصارف بذكر در اين مقام ظاهرا منافى آيت مصارف زكات است ولهذا بعضى مفسران گفته اند كه اين آيت منسوخ است به آيت زكات ليكن اولى آنست كه گفته شود كه مراد از انفاق در اين آيت عامتر است ( 1 ) از زكات واجبه وتصدقات مندوبه .
ومراد از ذكر مصارف مذكورين حصر نيست يا آن كه مراد از انفاق زكات واجبه است و از والدين والدين فقير مثل يتامى با عدم اراده ء حصر وبرين تقدير احتياج
هامش
( 1 ) مراد از آيه ء مذكوره انفاق استحبابى است نه زكات بالخصوص و نه عامتر از آن به قرينه ء قوله تعالى من خير پس آيه محكم است نه منسوخ وشامل بر زكات واجبه نيست وعلاوه از اين اگر مراد از انفاق زكات واجبه باشد به والدين نتوان داد زيرا كه والدين اگر فقير باشند نفقه ء ايشان به عهده ء اولاد است و بنا به گفته ء ما در والدين و در مصارف ديگرى كه در آيه مذكور شده اند فقر شرط نيست بلى در صورت فقر اولى از غير هستند و در كتاب اثبات الايات محكم بودن آيه را مفصلا بيان كرده ايم .