ومراد از ( حدود الله ) منعهاى خداى تعالى است يعنى محارم ومناهى خداى تعالى از حد بمعنى منع چنان كه متبادر است .
وقول او ( فَلا تَقْرَبُوها ) مبالغه است در نهى از ارتكاب محارم يعنى نزديك مشويد به آنها چه جاى آن كه ارتكاب كنيد .
ومؤيد اين تفسير است آن كه روايت كرده اند از رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه فرمود ( ان لكل ملك حمى وان حمى الله محارمه فمن رتع حول الحمى يوشك ان يوقع فيه ) يعنى به درستى كه هر پادشاهى را قرقى است و به درستى كه قرق خداى تعالى مناهى اوست پس هر كه بچرد در گرد قرق نزديكست كه بيفتد در قرن و ظاهر آنست كه مراد از قول او يتقون پرهيزكارى ايشان باشد از محارم ومناهى خداى تعالى و دور نيست كه مراد دخول ايشان باشد در سلك متقيان به سبب امتثال اوامر ونواهى خداى تعالى .
ومخفى نماند كه آيت مذكوره دلالت مىكند بر جواز جماع در شبهاى ماه رمضان فى الجملة و بر جواز اكل وشرب در اين شبها تا صبح صادق و بر وجوب صوم در روز ماه رمضان تا درآمدن شب و بر وجوب يا ندب اعتكاف و بر تحريم جماع در او مطلقا خواه در شب وخواه در روز و بر فساد او به سبب جماع بنا بر آن كه نهى در عبادات دلالت مىكند بر فساد آنها به سبب ارتكاب آن چه نهى ازو واقع شده چنان كه مختار محققان علماء اصولست .
كتاب الزكاة
زكات در لغت بمعنى پاك شدنست وبمعنى زيادت شدن مثل قول خداى تعالى : ( أَقَتَلْتَ نَفْساً زَكِيَّةً ) يعنى آيا كشتى نفس پاك را و مثل قول او : ( ذلِكُمْ أَزْكى لَكُمْ وأَطْهَرُ ) يعنى آن چه مذكور شد زياده شونده تر است از براى شما وپاكتر است و در شرع عبارتست از صدقه ء مقدره ء ثابته به اصل شرع ابتداء ووجه نقل از معنى
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 277
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٢٧٧