ومؤيد اينست آن كه روايت كرده اند از امام صادق عليه السّلام كه فرمود : معناه وعلى الذين كانوا يطيقون الصوم ثم اصابهم كبر او عطاش او شبه ذلك فدية لكل يوم مد من الطعام .
معنى آيت مذكوره آنست كه واجبست بر آن كسان كه بودند كه طاقت روزه داشتند بعد از آن رسيد ايشان را كبر سن يا مرض عطاش كه عبارتست از استمرار تشنگى مفرط يا مانند اين دو حالت آن كه افطار كنند و عوض هر روزى كه افطار كرده اند مدى از طعام بدهند و بعضى گفته اند كه كلمه ء لا مقدر است يعنى ( لا يطيقونه ) .
و بهتر آنست كه گفته شود كه مراد آنست كه روزه داشتن غايت طاقت ايشان باشد كه به مشقت تمام روزه دارند مثل صاحب عطاش وكبر سن و مانند آن .
ومؤيد اين توجيه است آن كه ابن عباس يطوّقونه خوانده ويطَّوّقونه و مانند آن يتكلفونه ويكلفونه يعنى به تكلف تمام روزه دارند يا به تكليف تمام روزه دارند و بر هر تقدير آيت مذكوره دلالت مىكند بر وجوب افطار كسى كه مريض يا مسافر باشد در ماه رمضان و قضاء آن در وقت ديگر بر وجوب افطار كسى كه عاجز باشد در روزه داشتن به جهت عارضه مثل كبر سن وعطاش و بر وجوب فديه دادن يك مد يا دو مد از طعام از براى هر روز كه افطار كرده چنان كه مختار محققان اصحابست .
الاية الثالثة قوله تعالى بعد الآية السابقة : ( شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وبَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى والْفُرْقانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ومَنْ كانَ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ الله بِكُمُ الْيُسْرَ ولا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ولِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ ولِتُكَبِّرُوا الله عَلى ما هَداكُمْ ولَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ) ( 185 ) .
يعنى ماه رمضان آن چنان ماهيست كه فرود آمده در او قرآن در حالتى كه راه راست نماينده است مردم را در حالتى كه علامات واضحه است از جمله ء
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 262
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٢٦٢