نيست اگر معمول غير ظرف باشد و جايز است اگر ظرف باشد .
چنان كه بعضى محققان تحقيق نموده اند وگويا در مثالى كه صاحب كشاف ذكر كرده اشارتيست به اين توجيه وقول او معدودات مىتواند بود كه بمعنى محدودات باشد يعنى تعيين كرده شده ها بعدد معين ومىتواند بود كه بمعنى قليلات باشد يعنى اندك زيرا كه در عرف چيزهاى كم را مىشمرند و چيزهاى بسيار را پيمانه مىكنند ومراد از ايام معدودات ماه رمضان است .
چنان كه مرويست از ابن عباس وبرين تقدير قول او ( شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ ) مبين آنست وهم ازو مرويست كه مراد روز عاشوراست وايام بيض از هر ماهى ليكن منسوخ شده وجوب آن بوجوب روزه ء ماه رمضان .
ومراد از مرض مبيح افطار آنست كه روزه داشتن ضرر رساند به او برين وجه كه خوف زياده شدن مرض شود چنان كه مختارات اصحاب ماست .
ومراد از سفر ، سفر شرعيست به شرايطى كه موجب قصر نماز شود وقول او ( فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ) خبر مبتداى محذوفست يعنى ( ففرضه صيام عدة من ايام اخر ) بتقدير مضاف يا فرقت صيامه عدة من ايام اخر بى تقدير مضاف در جانب خبر يا فاعل فعل محذوف يعنى ( فكتب عليه صيام عدة من ايام اخر ) بتقدير مضاف چنان كه متبادر است از سوق كلام .
و بر هر تقدير كلام دلالت كند بر عدم جواز روزه ء ماه رمضان در حال مرض و سفر بلكه واجبست بر مريض و مسافر در ماه رمضان آن كه افطار كند و قضا كند روزه را در وقت ديگر كه مريض و مسافر نباشد چنان كه مختار اصحاب ماست مثل اتمام نماز در سفر ( ومؤيد اينست ) آن كه در بعضى احاديث وارد شده كه ( الصائم فى السفر كالمفطر فى الحضر ) يعني كسى كه روزه دارد در سفر مثل كسى
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 260
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٢٦٠