مراد از ( فَلا تَدْعُوا مَعَ الله أَحَداً ) آنست كه شريك مگردانيد كسى را با خداى تعالى در سجود زيرا كه اسباب سجود را او داده است و كسى با او شريك نيست و بعضى از مفسران مساجد را بر مواضع معينه نماز كه معنى مشهور اوست حمل كرده اند يعنى مسجدها خانه هاى عبادت خداى تعالى است پس مخوانيد در آنجا كس ديگر را وبغير عبادت او به چيزى اشتغال منماييد و مساجد به اين معنى جمع مسجد است بفتح ميم وكسر جيم بمعنى اسم مكان يعنى مكان سجود و بعضى مساجد را به همين معنى بر مطلق روى زمين حمل كرده اند بنا بر حديث مشهور ( جعلت لي الارض مسجدا ) يعنى گردانيده شده است از براى من همه ء زمين محل سجود و نماز و ذكر ، الله در قول او مع الله وضع مظهر است در موضع مضمر از براى زيادتى تمكن وتقرر در ذهن سامع .
الاية السادسة قوله تعالى فى سورة الواقعة : ( فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ ) ( 96 ) يعنى پس تسبيح گوى اى محمد به نام پروردگار خود كه بزرگست ( 1 ) و
هامش
( 1 ) يعنى تسبيح وتنزيه كن خدا را باسم ربك العظيم بگو ( سبحان ربي العظيم ) چون كه تسبيح خدا گاهى به مجرد اعتقاد به پاكيزگى آن ذات مىباشد و گاهى بلفظ و به ورد زبانى مىباشد با التفات بمعنى و اين قسم تسبيح گاهى بلفظ ( سبحان ربي العظيم ) مىباشد و گاهى به غير از اين لفظ مثل سبحان الله و همه ء اينها تسبيح به خدا است لكن در اين آيه ء شريفه خدا تصريح مىكند كه تسبيح بايد باسم رب به اضافه آن به ضمير متكلم ومتصف بلفظ العظيم باشد و از اينست كه حضرت رسول اكرم ص پس از نزول آيه فرمود ( اجعلوها فى ركوعكم ) يعنى بگوئيد سبحان ربي العظيم در ركوعتان چنانچه روايات وارده از حضرات ائمه هدى عليهم السلام به اين كيفيت تصريح فرموده اند و ذكر لفظ اسم در آيه شريفه براى اينست كه مقصود از امر به تسبيح تسبيح لفظى است كه حاكى از تقديس وتنزيه ذات بارى تعالى باشد نه تسبيح اعتقادى فقط و حرف باء در كلمه ء باسم براى ربط است به اين معنى كه تسبيح بايد مربوط باسم رب باشد نه بهر وصف .