فاتحه است زيرا كه روايت كرده اند از آن حضرت كه فرمود ( لا صلاة الا بفاتحة الكتاب ) يعنى نيست صحت نماز مگر به قرائت سوره ء فاتحه ونيز فرمود ( كل صلاة لم يقرأ فيها فاتحة الكتاب فهى خدا ج ) يعنى هر نمازى كه خواند نشده باشد در او سوره ء فاتحه پس آن نماز ناقص است و ثواب ندارد پس ثابت شد كه قرائت فاتحه در نماز واجبست در دو ركعتى اول بوجوب حتمى و در باقى ركعات بوجوب تخييرى ميان فاتحه و تسبيح چنان كه از روايات صحيحه ء اهل بيت مستفاد مىگردد و چون قرائت عبارتست از الفاظ مخصوصه ء منقوله به تواتر با نظم و ترتيب خاص پس واجب باشد به مقتضاى آيت رعايت لفظ و ترتيب آن و تغيير وتبديل آن در نماز به هيچ وجه جايز نباشد .
و بعضى گفته اند كه مراد از امر به قرائت قرآن در اين مقام وجوب قرائت قرآنست در غير نماز جهت محافظت معجزه از اندراس .
و بعضى گفته اند كه مراد استحباب قرائت قرآنست در غير نماز .
و بعضى از مفسران قرائت قرآن را بر نماز حمل كرده اند از قبيل تسميه كل باسم جزء و اين معنى مناسبتر است به سابق ولا حق كلام .
الاية الرابعة قوله تعالى فى سورة الحج : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا واسْجُدُوا واعْبُدُوا رَبَّكُمْ وافْعَلُوا الْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ) ( 77 ) يعنى اى گروه مؤمنان ركوع كنيد و سجود كنيد وعبادت كنيد پروردگار خود را وبكنيد كار نيك شايد كه رستگارى يابيد .
بدان كه ركوع در لغت دو تا شدنست و در شرع دو تا شدنست به مرتبه اى كه كفهاى دست به زانوها رسد و سجود در لغت فروتنى كردنست و در شرع نهادن پيشانيست يا آن چه قائم مقام او باشد بر زمين و چون ظاهر ومتبادر از قرآن وحديث معانى
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 173
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٧٣