نوع پنجم
آياتيست كه متعلق است به مقارنات نماز و آن هشت آيتست :
الاية الاولى قوله تعالى فى سورة البقرة : ( وقُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ ) ( 238 )
يعنى برخيزيد از براى خداى تعالى در حالتى كه دعا كننده باشيد .
بدان كه قنوت به چند معنى آمده است دعاء واطاعت و خشوع وسكوت ومداومت و معنى مشهور او نزد فقهاء دعاست در نماز در حال قيام و ظاهر آنست كه مراد از قيام ايستادن باشد ( 1 ) وازين جهت فقهاء استدلال كرده اند به اين آيت بر وجوب قيام در نماز كه از جمله ء مقارناتست بنا بر آن كه صيغه ء امر حقيقت است در وجوب ليكن چون مدلول آيت بحسب ظاهر وجوب مطلق قيام است نه قيام در نماز بعضى مستند شده اند به مقدمه ء ديگر و آن اينست كه قيام در غير نماز واجب نيست اصلا وبرين تقدير دليلى منتظم مىشود از شكل ثالث برين وجه كه از بعضى از قيام قيام واجبست و هيچ قيام واجب نيست در غير نماز نتيجه مىدهد كه بعضى از قيام واجب واجب نيست در غير نماز و اين سالبه ء جزئيه مستلزم مطلوبست زيرا كه
هامش
( 1 ) مراد از امر به قيام در آيه ( قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ ) امر به تلبس و قيام به وظايف نماز است مثل امر بحفظ نماز نه اين كه قيام مقابل قعود در نماز معتبر است چنانچه مراد از قنوت خضوع وكرنش در نماز به خداست .
پس استدلال با آيه بوجوب قيام وبوجوب قنوت خالى از وجه است .
مگر اين كه گفته شود كه جمله ء ( فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً ) قرينه بر وجوب قيامست و اين هم مدفوع است زيرا كه نماز در حال راجل وراكب در صورت خوف مقابل نماز در حالت استقرار است نه در حال ايستادن .