غير مخلصان ووجه تعبير از تميز بعلم آنست كه علم سبب تميز است ومؤيد اين توجيه است قرائت ( ليعلم ) به صيغه ء مجهول يعنى تا معلوم شود ومىتواند بود كه مراد علم خداى باشد به امتياز موجود بالفعل ميان مخلصان و غير مخلصان كه جزاء و ثواب وعقاب مترتب بر آن علم است و معلوم است كه تعلق علم خداى تعالى به حوادث برين وجه كه موجودند بالفعل بعد از وجود حوادث است اگر چه تعلق علم او به حوادث فى الجمله بيش از وجود ايشانست و از ليست وقول او ( مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ ) التفات از خطاب به غيبت از جهة تنبيه بر آن كه متابعت رسول خدا صلَّى الله عليه وآله وسلَّم از آن جهت كه رسول خدا واجبست ومراد از : ( مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ ) امتياز تابعان رسول خداست از غير تابعان وانقلاب ( على العقبين ) يعنى برگشتن بر پاشنهاى يا كنايه است از مرتد شدن و برگشتن از دين پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم و كلمه ء إن در ( وإِنْ كانَتْ لَكَبِيرَةً ) ان مخففه از مثقله است ولام از براى تأكيد است و از براى فرق ميان ان مخففه وان نافيه تقدير چنانست كه ( انها كانت لكبيرة ) وضمير راجع است به قبله يا بجعله كه ما جعلنا مقتضى آنست و ( كبيرة ) صفت صورت يا خصلت است يعنى به درستى كه اين قبله يا اين گردانيدن صفت گران يا صورت گران وشاقست بر همه كس مگر بر آن كسان كه راه راست نموده است ايشان را خداى تعالى بسوى معرفت حكمتهاى خود و آن كسان امير المؤمنين عليه السّلام وخواص آن حضرتاند ولام در قول او ( لِيُضِيعَ ) لام جحود است واو لام تأكيد نفى ماضيست كه پيش ازو مذكور باشد و فعل مضارع بعد ازو منصوب شود بأن مقدر يعنى لان يضيع و اين فعل مضارع با ان بتأويل مصدر بمعنى اسم فاعل باشد يعنى نبوده است خداى تعالى ضايع كننده ء ايمان شما ومراد از ايمان ثبات ايمانست ايمان به تحويل قبله از نزد خداى تعالى وحكمت آن يعنى ضايع نمىگرداند خداى تعالى باقى
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 120
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١٢٠