( نوع دوم آياتيست ) كه دلالت مىكند بر وجوب نمازهاى پنجگانه وتعيين اوقات ايشان
و آن پنج آيتست :
الاية الاولى قوله تعالى فى سورة بنى اسرائيل : ( أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً ومِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً ) ( 79 ) يعنى به پاى دار اى محمد نماز را در وقت زوال آفتاب تا شدت تاريكى شب و نماز بامداد را به درستى كه نماز بامداد هست حاضر گردانيده شده ملايك و در بعض شب نماز تهجد كن در حالتى كه آن نماز فرض زايدى باشد مر ترا بر پنج نماز مذكور نزديك باشد كه برانگيزاند ترا پروردگار تو در جاى ستوده ء خلايق .
بدان كه مراد از اقامت نماز تواند بود كه راست كردن نماز باشد وحفظ او از آن كه در او خلل واقع شود از قول ايشان : اقام العود يعنى راست گردانيد چوب را وتواند بود كه مراد مداومت باشد بر نماز از قول ايشان : اقمت السوق يعنى رايج گردانيدم بازار را زيرا كه مداومت بر چيزى به منزله ء رايج گردانيدن بازار است وتواند بود كه بمعنى جد واهتمام باشد در اداى نماز از قول ايشان :
قام بالأمر اقامة يعنى جد واهتمام نمود در او .
( دلوك شمس ) بمعنى زوال آفتابست از دلك بمعنى ماليدن زيرا كه مردم در وقت زوال چشم خود را مىمالند به سبب شدت شعاع آفتاب ( 1 ) و بعضى ارباب لغت دلوك شمس را بمعنى غروب آفتاب داشته اند ليكن معنى اول ظاهرتر است .
هامش
( 1 ) دلوك آفتاب ميل به غروبست و آن محقق مىشود به ميل از خط نصف النهار به طرف مغرب واطلاق دلوك از جهت تمايل به غروبست نه از جهت ماليدن مردم چشمانشان به سبب آفتابست ( دلك دلوكا : مالت للغروب فهي دالك ) .