به تكبير تحريم مختمه به تسليم تحليل در حال اختيار ومناسبت ميان معنى شرعى و هر يك از معانى لغويه ظاهر است
وآياتى كه متعلق است به نماز هشت نوع است
يكى آن كه متعلق است به مطلق نماز و آن چهار آيتست :
الاية الاولى قوله تعالى فى سورة النساء : ( إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً ) 103 يعنى به درستى كه نماز هست بر همه مؤمنان واجب محدود به وقت معين ( پوشيده ) نماند كه كلمه ء كانت زايده است يا بمعنى ماضى ( 1 ) در اديان سابقه يا در علم الله و اصل عدم نسخ است وكتاب ( 2 ) مصدريست در اصل لغت بمعنى نوشتن و گاهى بمعنى واجب گردانيدن مستعمل شود چنان كه در آيت ديگر واقع شده كه ( كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ ) يعنى واجب گردانيده شده است بر شما روزه هم چنان كه واجب گردانيده شده است بر مردمى كه پيش از شما بوده اند واينجا بمعنى مكتوبست يعنى واجب گردانيده شده پس وجوب مطلق نماز بر مؤمنان به اين آيت ثابت شود ليكن به شرط آن كه بالغ و عاقل باشند زيرا كه بر ديوانه و بيهوش وكودك نماز واجب نيست .
چنان كه نصوص قطعيه دالند بر آن وتخصيص مؤمنان بذكر دلالت نمىكند بر آن كه نماز بر كافران واجب نيست .
هم چنان كه بعضى توهم كرده اند زيرا كه تخصيص چيزى بذكر برين وجه
هامش
( 1 ) لفظ ( كانت ) مانند ساير افعال ناقصه از قبيل ادوات براى ايجاد ربط و تحقيق وتثبيت نسبت وضع شده است نه زائد و نه بمعنى ماضى است .
( 2 ) كتاب بمعنى جمع وجمع هر چيز نسبت به خودش مىباشد و گاهى در مورد نوشتن و گاهى در مورد وجوب و گاهى در مورد جمع آورى لشكر استعمال مىشود از جهت اطراد معناى جمع در تمام موارد و در فن اصول تحقيق يافته است كه اطراد علامت حقيقت است .