هيچ گونه ماليات نمىدهند . شراب و نمك هم ماليات ندارد .
همان شرايط و اصولى كه دربارهء وصول عوايد شاه رعايت مىشود دربارهء اخذ درآمدهاى دولت نيز جريان دارد و بيشتر عوايد و درآمدها چنان كه پيش از اين شرح دادهام به مصرف نگهدارى ارتش و حقوق مأموران دولت ، و مخارج حكام مىرسد ، و شاه عايدات حاصل از هدايا و نفايسى را كه حكّام بزرگ برايش مىفرستند صرف دربار و درباريان مىكند . حاكمان ايالات بزرگ از حكّام ولايات و شهرهاى تابع خود هدايا و تحفى مىگيرند كه قسمتى از آنها را به دربار مىفرستند ، و باقى را صرف آسايش بيشتر و تجمّل خود مىكنند .
از آداب زندگى مردم مشرق زمين يكى اين است كه خانهء جاهمندان و مالكان بايد همواره از بهترين محصولات همه نقاط كشور آبادان باشد . اين مواد را در فصول مختلف رايگان از هر جا براى آنان مىفرستند ، چنان كه مالكان و اربابان براى رنگين داشتن سفرهء خود هرگز چيزى نمىخرند .
در تاريخ يونان مىخوانيم وقتى تميستوكل
Themistocle
به دربار اردشير
Xerxes
پادشاه ايران پيوست ، سلطان از او خواست كه همواره بهترين انواع مواد خوراكى را آماده داشته باشد ، و مطابق رسم معهود يكى از ايالات ، نان دربار ، ايالت ديگر شراب ، و ولايت ديگر مصرف گوشت دربار را مىفرستاد . اين رسم هنوز هم در ايران برقرار است ، و نه تنها ايالات و ولايات مصارف مواد غذايى دربار را تأمين مىكنند ، بل كه لباس و پاى افزار افراد خانواده سلطنت را از استانها مىفرستند ؛ به سخن ديگر از جايى پارچههاى گرانبها ، از دگر جا عمّامه ، از محلّى كفش ، از استانى كمربند مىرسد . درست همان رسوم و آداب و ضوابطى كه در روزگاران كهن معمول بوده ، در اين زمان جارى است ؛ چنان كه ما در آن قسمت از تاريخ هرودت كه دربارهء آنتيل
Anthylle
يكى از امصار مصر سخن مىسرايد مىخوانيم : از روزگارانى كه ايران بر كشور مصر مسلط شده كفشگران آنتيل كه يكى از شهرهاى معتبر مصر مىباشد كفشهاى مورد نياز همسر پادشاه ايران را درست مىكنند .
بنابراين در مشرق زمين كلّيهء مخارج خان بزرگ در هر جا ، اعم از هزينهء مواّد غذايى و كفش و پوشاك در معنى از درآمد باغهاى خودش فراهم مىشود .
اكنون به شرح دوّمين بخش اين فصل كه اختصاص به سنجش عايدات شاه دارد مىپردازم . حقيقت اينست كه درآمدهاى پادشاه را به تحقيق نمىتوان معيّن كرد .