جمله فرا رسيدن عيد نوروز به شاه تقديم مىكنند ، و چندان براى معظم له پارچههاى گرانبها ، اسب ، حيوانات باربر ، مواد مخدر ، ساز و برگ اسب و سلاح مىآورند كه از حدّ نياز وى افزون است . حاكمان و جاهمندان برايش دختران پريچهر و دلارام ، و پسر بچههاى زيبا كه همه خوبروىترين و طنازترين مه طلعتان مشرق زمين مىباشند ؛ همچنين سيم و زر و جواهر بسيار ، عطرهاى خوشبو ، و بسى نفايس كمياب و گرانبها مىفرستند .
در برابر اين درآمدهاى عظيم هزينههايى نيز روى مىنمايد كه شاه سنگينى آنها را غالبا بر دوش رعاياى خود مىافگند ، و بر آنها تحميل مىنمايد . از جمله اگر لازم آيد ايشان را به بيگارى مىگيرد . يا مخارجى را كه خود بايد بپردازد مردم را به اداى آن وادار و ناچار مىكند ؛ و اوّل آن عوارض پيشهوران است كه شرحش در صفحات پيش گذشت ، و اين عوارض شامل مشاغلى مىشود كه صاحبان آن مشاغل به بيگارى گرفته نمىشوند ، و معمولا بر كسانى تحميل مىگردد كه عوارض خود را نقدا مىپردازند ، و نه به بنايان و درودگران و امثال آنان كه هر زمان پادشاه قصد ساختن عمارتى كند آنان را به بيگارى مىگيرد . و پيداست كه بيگارى گرفتن افراد هنرمند براى پادشاه سود فراوان دارد زيرا در اين صورت بايد تنها مخارج مواد لازم براى بنا ، يا تعمير عمارت را بدهد ، و در غير اين حال ، مزد كارگر و استاد بنّا نيز بر عهدهء وى خواهد بود .
دومين ماليات ديوان است ، و آن بر چند نوع است ، اما در مجموع مبلغ قابل توجهى نمىشود ، و جملگى اتفاقى است . مثلا مخارج خواربار و غذاى سفيران بيگانه ، و هزينهء وسايل حمل و نقل آنان به عهدهء ساكنان محلى است كه سفير از آن جا مىگذرد ، همچنين مخارج چراغانىهايى كه به مناسبت جشنهاى رسمى در شهرها يا مناطق مختلف بر پا مىشود بايد مردم همان محل بپردازند ، و چنين رويدادها براى حكام بزرگ و بخشداران سود و صرفه زياد دارد زيرا بيش از دو برابر آنچه براى اجراى اين مراسم لازم است ، به جبر از مردم مىگيرند و قسمتى از آن را به سود خود ضبط مىكنند .
نوع ديگر ماليات از آن گونه عوارضى است كه در فرانسه دولت بر ثروتمندان مىبندد ، و اين قسم ماليات يكى از راههاى آبادان داشتن خزانه پادشاه است ، و آن چنان است كه پادشاه انعامى به جاهمندان و بزرگان مىدهد تا آنان ناچار شوند چندين
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1252
مساهمون: ژان شاردن
ص١٢٥٢