در مناطق شمالى آسيا در سرزمين ميان درياى قزوين [ درياى خزر ] ايران ، هند ، و چين مسكن دارند و ربطى به مردمان امپراتورى عثمانى كه به طور كلى ترك ناميده مىشوند ندارند . زيرا عثمانيها از تركستان واقع در شمال آسيا به محل سكونت فعلى خود تاختهاند و بر روميها مسلط شدهاند و بدين جهت است كه مردمان مشرق زمين آنان را رومى مىنامند . « 1 » ختاييان در سرزمينى نزديك چين ، و ايغورها كه تركان نيز خوانده مىشوند ، در تركستان سكونت دارند .
ظاهرا تقويم مبتنى بر محاسبه دوازده سال كه تا حدى مشابهت به المپيادهاى يونان باستان دارد كهنترين روش محاسبه ماه و سال به رسم تاتارهاست . مبناى اين تقويم كه من به كنه و اساس آن راه نيافتهام مبتنى بر گردش ماه مىباشد ، و ظاهرا چنين مىنمايد كه پيش از اسلام نيز معمول بوده است . زيرا ميان اسامى اين سالهاى دوازده گانه نامهايى چون خوك وجود دارد كه در نظر مسلمانان پليد و ناپاك مىباشد . به هر روى چنان كه پيش از اين اشاره كردم ظاهرا اين تقويم چندان قديمى است كه شايد در زمان بدويت كه فراسوى گيتى سكونت داشتهاند تنظيم و معمول شده است ؛ و اين گمان من مبتنى بر اينست كه جماعات بسيارى از هنديان از قبيل مالاىها كه در قسمت جنوبى هند سكونت دارند ، سيامىها ، تنكنىها از همين تقويمهاى دوازده ساله استفاده مىكنند .
ايرانيان نيز در محاسبات مالى خود از همين تقاويم سود مىجويند . و ابتداى سنوات مالى را با انطباق سالهاى تركى ، اول محرّم سال اسب ، ( يوئتئيل ) 1076 هجرى قمرى به حساب مىآورند . « 2 » زيرا ايرانيان نيز مانند تركها از سرزمين پر وسعت تركستان به ايران آمدهاند و رحل اقامت افگندهاند ، بنابراين بديع و عجيب نيست كه آداب و سنن مرسوم خاستگاه كهن خويش را همچنان تازه نگهدارند .
برخى از محققان بر اين اعتقادند كه نامگزارى سال و ماه ، حتى هفتهها و ماهها و روزها به اسم حيوانات نشانگر بت پرستى آن اقوام در اعصار كهن است ، و در مجموع اين نامگزاريها به منظور جاودان ماندن ياد حيواناتى است كه به مناسبتهاى مختلف در اوقات متفاوت در برابر بتها قربان شدهاند .
هامش
( 1 ) - روم شرقى ، بيزانس
( 2 ) - اول محرم 1076 مطابق 14 ژوييه 1644 بوده است .