جملات مدح آميز ذكر گرديده است ، و من نمونههايى از آن را در فصل مربوط به سازمانهاى دولت و حكومت مىآورم .
قسمت چهارم مقدمه ، شارح مجموع پيشگوييهايى است كه در آن سال در سراسر گيتى روى مىدهد و بيانگر سيزده نكته است . نخست شرح كليهء حوادثى كه در همهء كشورهاى روى زمين بر اطلاق ، و به تخصيص در ايران به وقوع مىپيوندد ، و گفتنى است كه پيشگوييهاى مربوط به ايران بيشتر خير و بركت فراوان است ، و بر عكس آنچه دربارهء ممالك بيگانه پيشگويى شده حوادث شوم و بلا آفرين مىباشد .
و كشورهايى كه مشمول پيشگوييهاى منجمان ايرانى قرار مىگيرند عبارتند از عثمانى كه در آن به نحوى كنايت آميز به جهان مسيحيت نيز اشاره شده است . هند كه مرزش تا سرزمين چين ادامه دارد . اميرنشين بلخ ، ماوراء النهر ، تركستان يا تاتارستان كبير .
نكتهء دوّم دلالت دارد كه آن سال بر مراد اهل دانش مىگردد ، و بر علماى دين روزگار به سختى و تلخى مىگذرد ؛ نكتهء سوّم كه دربارهء اوضاع و احوال صدر اعظم ، وزيران ، حاكمان ايالات ، صاحب منصبان سپاه و ديگر جاهمندان و بزرگان است دلالت بر آن دارد كه به يمن حسن تدبير و كفايت رأى در آن سال به موفقيتهاى عظيم نايل مىشوند امّا در ميان آنان نامؤمنان و خيانتگرانى ظهور مىكنند كه به جرم زشتكارى راهى ديار عدم مىشوند .
نكته چهارم گوياى احوال منشيان ، مأموران ماليه ، محصلان وصول ماليات ، مقاطعه كاران ، اجاره داران و كار پردازان ، و شارح خطراتى است كه در آن سال بدان گرفتار مىآيند ، و پيشگويى مىشود كه بسيارى از آنها مقام و موقع اجتماعى و دارايى خود را از دست مىدهند .
بند پنجم ناظر بر احوال كشاورزان و زاهدان دل از دنيا بريده و درويشان است ، و پيش بينى شده كه در هفتههاى نيمهء اول سال روزگارشان به خرمى و آسايش و فرهمندى مىگذرد ، امّا در نيمهء دوّم سال به سبب خوددارى از دادن سهم اربابان كار و بارشان به سختى و تلخى مىانجامد . امّا در مورد زاهدان و پارسايان عزلت گزين بيشتر آنها ترك گوشه نشينى مىكنند ، و به اجتماع مىپيوندند ، و بسيارى نيز رو به دنياى ديگر مىنهند .
در بند ششم از زنان و موقع اجتماعى آنان سخن رفته و پيش بينى شده كه در تمام طول آن سال موجبات شادمانى و انبساط خاطرشان كمتر ميسّر مىشود ، و
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1008
مساهمون: ژان شاردن
ص١٠٠٨