« نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ وَقَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّه وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ مُلاقُوه وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ » ( بقره : 222 ) :
زنان شما كشتزار شما هستند كه بذر فرزند را در آن مىافشانيد و هرطور كه مىخواهيد به كشتزار در آييد و براى خويشتن قبلا تدارك ديده و فرزند صالحى را كه به وجود شما تداوم مىبخشد پيش از مرگ پيش بينى كرده و توليد نسل نمائيد ، و تقواى الهى را در پيش گيريد و بدانيد كه به پاداش و كيفر الهى رسيده ، و فرداى قيامت شما را با خداوند متعال ديدارى در پيش است ، و مؤمنين را به پاداش نيك نويد ده .
ابن تيميه :
وى مىگفت : اين سخن محدثين و يا مفسرين - كه گفتهاند - : « نزلت هذه الاية فى كذا » از اين گفتار مىتوان دو گونه هدف و منظور را استفاده نمود :
1 - گاهى از اين طرز گفتار مىتوان استفاده كرد كه گويندهء آن مىخواهد سبب نزول آيه را گزارش كند .
2 - و گاهى نيز هدف گوينده از چنين گفتارى عبارت از توضيح و تفسير خود آيه مىباشد ، و مىخواهد يادآور گردد كه چنان امرى جزء مدلول و مفهوم آيه است ، اگر چه به عنوان سبب نزول آن در مد نظر نباشد . و اين گفتار ، يعنى « نزلت هذه الاية فى كذا » به مثابهء آن است كه كسى بگويد « عنى بهذه الاية كذا از آيه ، چنين چيزى اراده شده است » .
آنگاه ابن تيميه اضافه مىكند :
علماء در اين سخن صحابى كه مىگويد : « نزلت هذه الاية فى كذا » دچار اختلاف نظر هستند كه آيا اين سخن به منزلهء « مسند » مىباشد و بدانگونه است كه هرگاه صحابى صريحا سبب نزولى را ذكر كند كه آيه به خاطر آن سبب نازل گشته است ، يعنى بايد اين سخن را به عنوان بيان سبب نزول آيه تلقى كرد ، و يا آنكه بايد اين عبارت را به منزلهء تفسير آيه برشمرد كه نمىتوان عنوان « مسند » را بر آن اطلاق نمود ؟ بخارى آن را داخل در « مسند » مىداند ، به اين معنى كه مىتوان آن را به عنوان بيان سبب نزول تلقى كرد . امّا ديگران - غير از حاكم آن را داخل در مسند نمىدانند ، بلكه آن را به عنوان بيان و گزارشى در تفسير
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 172
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٧٢